Բնագիտություն

Արևքի Արևասեր բույսեր

Արքայանարինջ, թուզ, նուռ, ձիթապտուղ, ճապոնական զկեռ (մուշմուլա), կիվի, բանան… Արևադարձային այն մշակաբույսերն են, որոնք Մեղրու այցեքարտն են դարձել: Շուտով շարքը կհամալրվի նաև պիստակով (фисташка): Վերջինս էլ է նախընտրում տաք կլիմա և մեղմ ձմեռներ:

Հայրենիքը հարևան Իրանն է. այն համարվում է ոչ միայն նավթագազային տերություն, այլև պիստակային, քանզի նրան է պատկանել աշխարհի պիստակի ընդհանուր արտադրության ավելի քան 70%-ը: Այժմ այս հարցում մրցակցում է ԱՄՆ-ի հետ:

Ագարակ քաղաք մտնող ճանապարհի ձախակողմյան հատվածում, որտեղ ընդամենը հինգ տարի առաջ ամայի, անջրդի կիսաանապատ էր, այժմ փռված են պիստակի այգիներ՝ զբաղեցնելով ավելի քան 5 հա տարածք: Այգետեր-այգեգործը Խաչիկ Գևորգյանն է՝ երիտասարդ գործարար: «Գործի բերումով հաճախ էի լինում Իրանում՝ հատկապես հյուսիսում՝ Ջուլֆայում: Տարածված մշակաբույս է այդ երկրում: Հիշում եմ՝ պիստակի վայրի տեսակը եղել է և հիմա էլ կա Ագարակում, բայց քանի որ նրա պտուղները փոքր-ինչ այլ տեսք ունեին, մարդկանց մտքով չէր անցնում, որ դա այս նույն մշակաբույսի վայրի տեսակն է: Դրանք մատղաշ ժամանակ թթու էին դնում, մուրաբա պատրաստում:

Իրանցի իմ գործընկերները մի օր առաջարկեցին աճեցնել՝ հաշվի առնելով կլիմայի նմանությունը: Եվ քանի որ այն Հայաստանում նորություն էր լինելու, ես էլ չմշակված հողակտոր ունեի, որոշեցի ու 2015 թվականին սկսեցի ապագա այգուս քարամաքրման, հողի փափկեցման, ցանկապատման աշխատանքերը և տնկեցի պիստակի 2500 ծառ», — պատմում է այգետերը:

Խաչիկը սերմերը բերել է Իրանից, տեղում տնկիներ աճեցրել: Մինչև բերքի ստացումը վճարովի կարգով խորհրդատվություն են իրականացնում իրանցի փորձագետները: Նա մեծ տեղ է տալիս օրգանիկ գյուղատնօտեսությանը և այժմ սերտիֆիկացման գործընթացի փուլում է: Ծառերի պարարտացումը կատարվում է կենսահումուսի միջոցով (կալիֆորնիական որդեր + գոմաղբ) և ոչ մի քիմիական նյութ: Նախատեսում է բերք ստանալ 2021 թվականին:

Ընդարձակ այգում մեքենայով շրջելիս տեսանք նաև կից հողակտորում փոքր-ինչ տարբերվող տնկիներ: Պարզվեց՝ ամերիկյան պիստակի ծառերն են՝ USB 1 տեսակի: Աշխարհաքաղաքական անտագոնիզմը հաշվի առնելով՝ Խաչիկը դրանք «իրանցի» տնկիներից հեռու էր աճեցրել:

«Երկու տարի հետո բերք կհավաքեմ: Ամեն ծառից մոտավորապես 20 կգ չոր պիստակ կունենամ: Քանի որ այն օրգանիկ է լինելու, մտածում եմ՝ ավելի մեծ պահանջարկ կունենա Եվրոպայում: Նախատեսում եմ արտահանել», — ասում է երիտասարդ գործարարը։

Արդեն տերևած տնկիների «մեջքն ուղիղ պահելու» և քամուն դիմակայելու համար իրանցի այգեգործները, որպես ամրան, խորհուրդ են տվել հրաժարվել երկաթից (ամրան) և անտառից բերված ամուր հենափայտերից, որոնք վարակի վտանգ են ներկայացնում, այլ

այգի մտնելիս կտեսնեք ջրի մի քանի խոշոր ցիստեռն: Ծառերը ոռոգում է խմելու ջրով, կաթիլային եղանակով: Թեպետ Համաշխարհային բանկի ծրագրով Մեղրի և Ագարակ քաղաքներն անցել են ոռոգման ինքնահոս համակարգի, սակայն այն Խաչիկին դեռ չի հասել: Այգում անց է կացրել խողովակաշար, քանի որ բերքատվության ժամանակ յուրաքանչյուր ծառին 300 լ և ավելի ջուր է անհրաժեշտ լինելու, իսկ խմելու ջրով ձեռնտու չի լինելու ոռոգելը:

Այգին բոլորեքյան շրջապատված էր նորատունկ նռնենիներով և խաղողի թփերով:

Երկու տարի անց քաղաքի՝ նախկինում մոխրագույն և մռայլ հատվածը կանաչապատ կլինի

Դասարանական աշխատանք 2

1.Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ, որոնց դեպքում՝
ա) ջերմություն է կլանվում, բ) ջերմություն է անջատվում, գ) լույս է անջատ­ վում, դ) հոտ է տարածվում:

Mmf2.Ծծումբը սովորական պայմաններում թթվածնի հետ չի փոխազդում։ Ի՞նչ պայմաններում կարելի է իրականացնել այդ փոխազդեցությունը։
3.Քիմիական ռեակցիաներն ուղեկցվում են ……………:

CF4FB137-64F3-4BAD-8AD6-46750F4AD741

Տնային աշխատանք

1* Բերվածներից որո՞նք են միացման ,որո՞նք քայքայման ռեակցիաներ.
ա) C + O2 =CO2 (միացման ռեակցիա)

բ) CH4 =H2 + C (քայքայման ռեակցիա)

գ) H2 + S = H2S (միացման ռեակցիա)

դ) FeS = Fe + S (քայքայման ռեակցիա)

2* Սովորի՛ր տարրի քիմիական նշանը և անվանումը

Na— նատրիում

Ca— կալցիում

Mg— մագնեզիում

Fe — երկաթ

C— ածխածին

O— թթվածին

H— ջրածին

S — ծծումբ

աշխատանք 24.09.2019թ

BF853445-98F0-4B8D-A21B-0F8B3E9FFEDA

1.

Քիմիական երևույթ է-մոմի այրումը:

2.

Քիմիական երևույթ-Լուցկու հատիկը բոցավառում է, երբ այն քսվում է լուցկու տուփի կողին, կալիումի պերմանգանատի տաքացումից գոյանում է թթվածին, մայրամուտի ժամանակ արևի սպիտակ լույսը ձեռք է բերում նարնջագույն երանգ

Ֆիզիկական երևույթ-Շաիկացած երկաթի ձողը մուրճով հարվածելիս տափականում է, հոռուստացույցի էկրանը լուսավորում է, երբ հեռուստացույցը միացվաում է էլեկտրական ցանցին

EC5D911F-10D9-4C04-98EF-56A282EA00D0

1. Ֆիզիկական.
Մոմի հալումը լույս է տալիս, հայելին, որ փշրվում է կարողանում եք այդ փշուրներով այլ նյութեր և առարկաներ պատրաստել և այլն:

2. Քիմիական.
Փայտի այրումը տաքացնում է, կաթի թթվելուց ստանում ենք մածուն և յոգուրտ և այլն:

1. Իսկ ինչպե՞ս կարելի է հանգցնել կրակը:
Կան շատ ձևեր, սառը ջուրով, ծածկոցով, ավազով, սոդա և փրփուր իրար հետ խառնած:

2. Այրումը դա քիմիական երևույթ է, որը առաջացնում է ջերմություն և լույս:

3 .Նշված երևույթներից որո՞նք են
ֆիզիկական.
բ) ջրի սառչումը,
դ) ալումինի հալումը,
Քիմիական.
ա) երկաթի ժանգոտումը,
գ) բենզինի այրումը,

30.09.2019

Տնային առաջադրանք 1.

5FC12CBD-0AC7-4B21-A89C-9287ED175DB6

Պատրաստվի’ր բանավոր քննարկման.

Վառելանյութ։ Վառելանյութի տեսակները:

Պինդ- քարածուխ,տորֆ,փայտ

Հեղուկ_բենզին,կերոսին,մազութ

Գազային_ ջրածին(H2),ածխաթթու գազ(CO2) մեթան:

Դասարանական աշխատանք.

1.Մանրացումը, լուծումը, գոլորշացումը երեւույթներ են, որոնց ընթացքում նոր նյութ չի առաջանում։

Դրանք ֆիզիկական երեւույթներ են:

2.Ի՞նչ բնորոշ հատկանիշներով կարող է ուղեկցվել քիմիական ռեակցիան:

Քիմիական ռեակցիայի ժամանակ առաջանում է ուրիշ նյութ

3.Ներկայացրե՛ք շատ արագ եւ շատ դանդաղ ընթացող ռեակցիաների օրինակներ:

4ապացուցեց, որ այրման համար, տաքացնելուց բացի, անհրաժեշտ է օդի առկայությունը, ավելի ճիշտ՝ այդտեղ առկա թթվա-
ծինը:

5.Ի՞նչ նյութեր են առաջանում վառելանյութերի այրման հետեւանքով:

Ածուխ, ածծխաթթու գազ, փոշի

Հոկտեմբեր 7_11

Տնային առաջադրանք 1.

Առանձնացրու օքսիդները, ընտրիր մի օքսիդ և պատրաստիր տեղեկություն նրա մասին:

1 NO, HNO3, H3PO4
2) SiO2, Ca, Na2O
3) CaO, NO2, BaO_հիմնական օքսիդ

4) K2O,CO2, SO2, CO

5)H2O, P2O5 , C02

1)NO_Ազոտի օքսիդ,HNO3_ազոտական թթու,H3PO4_ օրթոֆոսֆորական թթու

2)SiO2_սիլիցիումի օքսիդ, Ca_կալցիում, Na2O_նտրիումի օքսիդ

3)CaO_Կալցիումի օքսիդներ,NO2_ ազոտի երկօքսիդ,BaO_բարիումի օքսիդ

4)K2O_կալիումի օքսիդ,CO2_ածխաթթու գազ,SO2_ծծումբի օքսիդ,CO_ածխածնի մոնօքսիդ

5)H2O_ջուր,P2O5_ֆոսֆորի օքսիդ,CO2_ածխաթթու գազ:

CaO_ Կալցիումի օքսիդ

Կալցիումի միացություն թթվածնի հետ:Անգույն բյուրեղ է,հալման ջերմաստիճանը 2585°C:Կալցիումի օքսիդը սպիտակ,ծակոտկեն նյութ է:

Արդյունաբերության մեջ ստանում են կրաքարի ջերմային քայքայման հետևանքով:

CaCo3 -> CaO+ CO2

Կարելի է ստանալ պարզ նյութերի փոխազդման հետևանքով

2Ca+O2——>2CaO

Կիրառվում է կալցիումի կարբիդի ստացման համար,շինարարության,քիմիական արդյունաբերության,գյուղատնտեսության մեջ,մետալուիգիայում և այլուր:

Հոկտեմբերի 14- 18

Տնային առաջադրանք 1

1. Հետեւյալ նյութերից առանձնացրե՛ք հիմքերը, թթուներն

NaO, NaCl, NaOH, H2SO4, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, KOH, H3PO4, KNO3,H2SO4:

1.Թթուներ: H2SO4, H3PO4, HCI, H2SO4

1.Հիմքեր: NaOH, KOH, Ca(OH)2

2. Նկարագրե՛ք NaOH–ի, Ca(OH)2

2. NaOH_Նատրիումի հիդրօքսիդ,որը հայտնի է նաև որպես կաուստիկ սոդա պամ կծու նատրոն անվանումներով,մետաղական հիմք է:

Նատրիումի հիդրօքսիդը ալկալի է:Նատրիումի հիդրօքսիդը չեզոքացման ռեակցիայի մեջ է մտնում բոլոր թթուների հետ՝առաջացնելով աղեր և ջուր:

Նատրիումի հիդրօքսիդը ուժեղ քայքայում է մաշկը և հյուսվածքները:Դրա համար էլ կծու նատրոնով կամ նրա լուծույթներով աշխատելիս պետք է զգույշ լինել,որ չընկնեն դեմքի,ձեռքների և հագուստի վրա:

Ca(OH)2 Կալցիումի հիդրօքսիդ,հանգած կիր:Ուժեղ հիմք է:Սպիտակ ,փաթիլանման փոշի է:Տաքացնելիս անջատում է ջուր՝փոխարկելով CaO_ի:Կիրառվում է որպես էժան ալկալի,նաև շինարարության մեջ են:

ՏՆԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ:

ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ 21-25

1.Նշիր թ՞ե ,որ նյութը քանի քիմիական տարրից է կազմված.

H2O2-երկու քիմիական տարրից է բախկացած
HNO3-երեք քիմիական տարից է բախկացած
BaO-երկու քիմիական տարրից է բախկացած
Fe3O4,-երկու քիմիական տարրից է բախկացած
Al(OH)3-երեք քիմիական տարրից է բախկացած
H2SO4-երեք քիմիական տարրից է բախկացած

2. Փորձիր նշել այն գազերի անունները ,որոնք կարող են նպաստել թթվային անձրև առաջացմանը:

SO², HNO³, HCL

3.Առանձնացրու օքսիդները, թթուները, հիմքերը

Na2Օ, NaCl, NaOH, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, KOH, SO2,Fe(OH)2,H3PO4, CO,HF ,KNO3,H2SO4,NO, HNO3, H2SO3:

Օքսիդ-Na2Օ, NaNO3, SO2, CO, KNO3, NO:

Թթու-HCI, H3PO4, H2SO4, HNO3, H2SO3:

Հիմք-NaOH, Ca(OH)2, KOH, Fe(OH)2

Դասարանական 1.

Ին՞չ գիտեք

1.Քայքայման ռեակցիա, միացման ռեակցիա մասին.

Քայքայման ռեակցիա է կոչվում, երբ բարդ նյութերը քայքայվում են առաջացնելով այլ նյութեր:

Միացման ռեակցիա է կոչվում, երբ երկուսից ավել պարզ նյութեր միանում են իրար:

Բերվածներից որո՞նք են միացման ռեակցիաներ.
ա) C + O2 =CO2 բ)H2O=H2+O2

գ) H2 + S = H2S դ)Fe+S=FeS

FC52F84B-265C-41B8-B446-781855B46C90

Քիմիական բանաձևը Թթվային մնացորդ

HCl, HNO3, H2SO4, H3PO4 Cl, NO3, SO4, PO4

ՏՆԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ
1.Ո՞ր երևույթներն են կոչվում ֆիզիկական: Բերե՛ք օրինակներ։
Ֆիզիկական երևույթների ընթացքում նյութը, որից կազմված կամ պատրաստված է տվյալ մարմինը չի փոխարկվում այլ նյութի:
Սառույցի հալվելը, ջրի գոլորշացումը, ապակու կոտրվելը, և այլն:
2.Ո՞ր երևույթներն են կոչվում քիմիական։ Բերե՛ք օրինակներ:
Քիմիական երևույթների ընթացքում նյութը, որից կազմված կամ պատրաստված է տվյալ մարմինը փոխարկվում է այլ նյութի:
Փայտի վառվելը, երկաթե առարկաները խոնավ օդում ժանգոտում են, և այլն:
3.Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների բնորոշ մի քանի հատկանիշ:
Գույնի փոփոխությունը, համի փոփոխությունը, հոտի հայտնվելը կամ անհետանալը, գազի անջատումը կամ կլանումը, ջերմության անջատումը կամ կլանումը, լույսի անջատումը, նստվածքի առաջացումը կամ անհետացումը:
4.Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների համար անհրաժեշտ մի քանի պայման:
Հպվելը, ջերմաստիճանը, լույսի առկայությունը, էլէկտրական հոսանքը և ճնշումը:
5.Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանվում քայքայման։
Մեկ նյութը քայքայվում է և առաջանում է մեկ այլ նյութ:
6. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանվում միացման։
Երկու կամ ավելի նյութերի միացումից առաջանում է մեկ նոր նյութ:
7.Ի՞նչ է այրումը։ Ինչո՞վ է ուղեկցվում այն:
Այրումը քիմիական ռեակցիա է, որն ուղեկցվում է ջերմության և լույսի անջատումով:
8.Որո՞նք են այրման առաջացման պայմանները։
Կրակն առաջանում է, երբ այրում են փայտը, ածուխը, գազը, և այլն:
9.Ի՞նչ է վառելանյութը։
Այն նյութերը որոնք այրվելիս առաջացնում են ջերմություն կոչվում են վառելանյութեր:
10.Ո՞ր նյութերն են կոչվում օքսիդներ։
Երկու նյութերի միացությունը կոչվում է օքսիդ:
11.Ի՞նչ բաղադրություն ունեն թթուները։
Թթուների բաղադրությունում առկա է ջրածինը(H):
12.Ի՞նչ բաղադրություն ունեն հիմքերը։
Հիմքերի բաղադրությունում առկա են թթվածինը (O), ջրածինը (H):

ԴԱՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

1.Հետեւյալ նյութերից առանձնացրե՛ք հիմքերը, թթուներն եւ լրաց­ րե՛ք աղյուսակը. NaO, NaCl, NaOH, H2SO4, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, KOH, H3PO4, KNO3։

Թթուներ-H3PO4, HCI,

Հիմքեր-Ca(OH)2, NaOH

Անվանումը-H3PO4-Օրթոֆոսֆորական թթու (ֆոսֆորական թթու)

HCI- Աղաթթու

Ca(OH)2-Կալցիումի հիդրօքսիդ

NaOH-Նատրիումի հիդրօքսիդ

ՏՆԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Լուծել խնդիրներ
1. Գտնել կրիայի արագությունը, եթե հայտնի է, որ 7 մ երկարությամբ ճանապարհը նա անցավ 36 վարկյանում:
7/36
2. Որքան ճանապարհ կանցնի ավտոմեքենան 15 ժամում, եթե մեքենայի արագությունը
90 կմ/ժ է:
90×15=1350
3. Դիտել վիդեոնյութը, թարգմանել և բլոգում մի քանի նախադասությամբ շարադրել թե ինչ հասկացար։
Ամպերը լողում են, ճուղերը ճոճվում են, ձյունը թափվում է, ինքնաթիռը թռչում է և այլն: Եթե մենք խոսում են մարմինի շարժման մասին, ապա այն տեղափոխվում է մյուս մարմինների նկատմամբ: Եթե դաշտավայրի ճանապարհով մեքենան ընթանում է, ապա չի երևում մեքենան շարժվում է,
թե ոչ: Մեքենայի ընթացքն որոշելու համար մենք նայում ենք, թե ինչպես է փոխվում նրա դիրքը մյուս մարմինների նկատմամբ, շենքերի, ծառերի, կամուրջի: Այդ դեպքում ասում են, որ մեքենան տեղափոխվում է մյուս մարմինների նկատմամբ: Այդպիսի օրինաչափությամբ մենք որոշում ենք շարժվում են արդյոք գնացքը, մեքենան և մարդը: Որպեսզի դատենք մարմնի շարժման մասին, փոխվում է արդյոք այդ մարմնի շարժման դիրքը իրեն շրջապատող մարմինների նկատմամբ: Եթե մեքենայի դիրքը փոխվում է տների և ծառերի նկատմամբ, ապա ասում են, որ մեքենան շարժվում է այդ մարմինների նկատմամբ: Եթե մեքենային դիրքը չի փոխվում ընթացող գնացքի նկատմամբ, ապա նշանակում է, որ մեքենան և գնացքը չեն շարժվում, այլ գտնվում են հանգիստ վիճակում: Գնացքի մեջ նստած մենք շարժվում ենք երկաթ գծի գծերի նկատմամբ, բայց վագոնի նկատմամբ մենք գտնվում ենք հանգստի վիճակում: Եթե խոսում ենք մարմնի շարժման մասին, ապա անպայման նշում ենք, որ մարմինների նկատմամբ է կատարվում այդ շարժումը: Ավելի շատ մենք պետք է ուսումնասիրենք մարմինների շարժումը երկրագնդի նկատմամբ: Երկրագնդի նկատմամբ շարժումը մարդու, ինքնաթիռի, մեքենայի, ջրի հոսքը, քամին այդ բոլորը մեխանիկական շարժման օրինակներ են: Մոլեկուլների տեղաշարժը ատոմից առանձին, նույնպես համարվում է մեխանիկական շարժում: Տարածության մեջ տեղափոխվելով, մարմինը շարժվում է մի քանի ուղություններով, որը անվանում են մարմնի շարժման Տրաեկտորիա: Տրաեկտորիան լինում է տեսանելի ինչպես լուսնաքարի ընկնելու ժամանակ և անտեսանելի թռչնի թռիչքի ժամանակ: Իր ձևով այն լինում է ուղիղ և կոր: Գազի մոլեկուլների շարժման տրաեկտորիան կոտրատված գծեր են, այդ տրաեկտորիայի երկարությունը բոլոր հատվածների ափոփագիրն է: Դահուկորդի շարժման տրաեկտորիան որը թռչում է ցատկահարթակից, կորագծով է: Նրա երկարությունը չափվում է թռչելու O կետից մինչև վայրէջքի A կետը, բայց ոչ ուղիղ գծով այլ հետևելով շարժման տրաեկտորիային: O-ից A տրաեկտորիան, այն դահուկորդի անցած ճանապարհն է: Ճանապարհը նշվում է S տառով: Ճամապարհը ֆիզիկական մեծություն է, որը կարելի է չափել, այն անելը բարդ է, օրինակ. մոլեկուլի շարժման ժամանակ: Միջազգային միասնական համակարգ հանդիսացող S տառը, չափվում է մետրով, ինչպես նաև չափման միավոր են հանդիսանում միլիմետրը, սանտիմետրը, դեցիմետրը և կիլոմետրը:

Այս թեմայից ես հասկացա, թե որն է մեխանիկական շարժումը:

ԴԱՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

1. Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը:

Մեխանիկական շարժումը որոշակի ժամանակահատվածում մարմնի դիրքի փոփոխությունն է այլ մարմինների նկատմամբ
2. Ինչի՞ նկատմամբ է շարժվում գետում լողացող ձուկը:
Հենց ձուկը հասնում էր ափին գլուխը տնկում և լողում էր դեպի գետի մեջտեղ:
3. Ինչո՞վ են իրարից տարբերվում շարժումները:
Տարբերվում են նրանով, որ շարժվում են արագ կամ դանդաղ, կոր կամ ուղիղ, հավասարաչափ կամ անհավասարաչափ:
4. Ի՞նչ է ցույց տալիս արագությունը: Ի՞նչ միավորներով է այն չափվում:
Արագությունը նշանակում են V տառով: Արագությունը ցույց է տալիս մարմնի անցած ճանապարհի և ժամանակի արտադրյալը:Արագության չափման միավորներից են մ/վ և կմ/ժ:

ՏՆԱՅԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

1.Հետեւյալ նյութերից առանձնացրե՛ք օքսիդները։

СaO,NaOH,Na2O, NaCl, FeO, NaOH, H2SO4, ZnO, SnO, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, BeO,, H3PO4, KNO3
СaO, Na2O, FeO, H2SO4, ZnO, SnO, NaNO3, BeO, H3PO4, KNO3։

Լուծել խնդիրները
1. Գտնել ավտոմեքենայի արագությունը, եթե հայտնի է, որ 500 մ երկարությամբ ճանապարհը նա անցավ 20 րոպեում:
V=S:T=500:20=25
V=25 մ/ր
2. Որքան ճանապարհ կանցնի գնացքը 2 ժամում, եթե գնացքի արագությունը 40կմ/ժ է:
S=VxT=40×2=80
S=80 կմ

13.11.2019

Դասարանական 2
Հետեւյալ երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական, որո՞նք՝ քիմիական.
ա) բենզինի այրվելը քիմիական, բ) եղյամի առաջացումը ֆիզիկական, գ) կաթի թթվելը ֆիզիկական,
դ) ջրի եռալը ֆիզիկական, ե) հայելու փշրվելը ֆիզիկական:
Ո՞րն է ֆիզիկական երեւույթ.
ա) մեթանի այրումը քիմիական , բ) բենզինի թորումը բնական նավթից քիմիական, գ) պող-
պատի ժանգոտումը խոնավ օդում քիմիական:
Ո՞րն է քիմիական երեւույթ.
1) շոգիացման հետեւանքով աղի բյուրեղների անջատվելը լուծույթից քիմիական, 2)«չոր սառույցի» առաջացումն ածխաթթու գազից քիմիական, 3) բենզինի թորումը բնական նավթից քիմիական, 4) պողպատի ժանգոտվելը խոնավ օդում քիմիական:
Այն երեւույթները, որոնց ընթացքում նյութերը փոխարկվում են մեկը մյուսի, այսինքն՝ այլ բաղադրությամբ եւ հատկություններով նոր նյութեր են առաջանում, կոչվում են քիմիական:
Քիմիական երեւույթներն այլ կերպ կոչվում են նաեւ քիմիական ռեակցիա:

 

1.Վազորդը 20 վ-ում անցել է 100 մ ճանապարհ, հաշվել նրա շարժման արագությունը:
V=S:T
100:20=5
2.Որքա՞ն ժամանակում ինքնաթիռը կթռչի Երեւանից Հռոմ, եթե այդ քաղաքների միջեւ օդուղու երկարությունը 3600 կմ է, իսկ ինքնաթիռի արագությունը`800 կմ/ժ:
T=S:V
3600:800=4.5 ժամ
3. Հետեւյալ նյութերից առանձնացրե՛ք թթուները։K2SO4,H2CO3,СaO,NaOH,Na2O, HNO3,NaCl,  FeO, NaOH, H2SO4, ZnO,  SnO, Ca(OH)2, HCl, NaNO3, BeO, H3PO4, KNO3։

Թթուներ
H2CO3, HNO3, H2SO4, HCl, H3PO4:

 

Դասարանական 1*

1. Ի՞նչն են անվանում դեֆորմացիա:
Երբ մարմինը փոխում է իր ձևը ուժի ազդեցության տակ անվանում են դեֆորմացիա:
2. Ներկայացրե՛ք դեֆորմացիայի օրինակներ:
Պլաստիրինը երբ ուժով սեղմենք կկատարվի դեֆորմացիա
3. Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգականության ուժ:
Առաձգական ձևափոխության դեպքում սեղմված, ձգվաձ, ճկված կամ ոլորված մարմիններում նույնպես ուժ է առաջանում, որը ձգտում է վերականգնելու մարմնի սկզբնական ձևը և չափերը: այդ ուժը կոչվում է առաձգականության ուժ:
4. Մի՞շտ է արդյոք դեֆորմացիայի ընթացքում առաջանում առաձգականության ուժ:
Ոչ, որովհետև ամեն անգամ չէ, որ մարմինը կվերադառնա իր նախկին
տեսքին:
5. Ինչպե՞ս է կոչվում ուժ չափող սարքը:
Ուժաչափ
6. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում ուժը:
Նյուտոն (Ն) և կիլոՆյուտոն (կՆ)

Դասարանական 2

 

A690FC6F-8146-4397-8CE7-51AE4BA6A21F

1.Որովետև կա ձգողության ուժ
2.Ծանրության ուժը ուղված է դեպի երկրի ուղությամբ
3.Այն ուժը որով մարմինը Երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է հենարանի կամ կախոցի վրա անվանում են Մարմնի կշիռ
4.Ծանրության ուժը ազդում է մարմնի վրա, իսկ մարմնի կշիռը՝ հենարանի կամ կախոցի վրա

Դասարանական 1.

Մեխանիկական աշխատանք եւ էներգիա

Հարցեր.

1.Ո՞ր դեպքում է կատարվում մեխանիկական աշխատանք։

Մեխանիկական կատարվում է երբ մարմինը շարժվում է իր կիրառված ուժի ազդեցությամբ
2. Ինչի՞ց է կախված մեխանիկական աշխատանքի մեծությունը։

Կատարված աշխատանքի  մեծությունը կախված է ինչպես մարմնի վրա գործադրված ուժի այդպեսել ուժի ազդեթյությամբ մարմնի անցած ճանապարհի երկարությունից:

3.Մեխանիկական աշխա­տանքն

4.Ին՞չ է էներգիան: