Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1.Տրված նույնանուն բառերով կազմի՛ր նախադասություններ:

 Բազուկ, զատիկ, փող, վայրի:

Ամանօրյա աղցանի մեջ կար բազուկ

Գարնանը զատիկները շատանում են

Ես ունեմ 5000դրամ փող

Անտառում կայն զանազան վայրի կենդանիներ

2.Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների): Ինչպիսի՞ բառեր են հավաքված բառաշարքերից  յուրաքանչյուրում:

Ա. Թվական-թիվ, ական,
պատմություն-պատմ, ություն, 
աղյուսակ-աղյուս, ակ, 
գրիչ-գր, իչ, 
ազդեցություն-ազդեց, ություն, 
խորություն-խոր, ություն։

Բ. Արևելք-արև, ելք, 
արևմուտք-արև, մուտք, 
կենսագիր-կենս, ա, գիր, 
օտարամուտ-օտար, ա, մուտ, 
ծովագնաց-ծով, ա, գնաց, 
ինքնատիպ-ինքն, ա, տիպ:

Գ. Արևելյան-արև, ել, յան, 
կենսագրություն-կենսա, գր, ություն, 
արևադարձային-արև, ա, դարձ, ային,
անուշահոտություն-անուշ, ա, հոտ, ություն,
բազմատեսակություն-բազմ, ա, տեսակ, ություն:

3.Նախադասությունները լրացրո՛ւ:

Միայն մեկ արմատով կազմված բառերը կոչվում են պարզ բառեր.
 Օրինակ` կրակ, հոդ, ջուր, օդ, սեղանաթոռ:
Մեկ արմատով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են 
պարզ ածանցավոր բառեր. 
օրինակ` կրակոտություն, հողեղեն, աշակերտուհի:
Մեկից ավելի արմատներով կազմված բառերը կոչվում են բարդ բառեր, 
օրինակ` ջրհոր, օդանցք, ծաղկաման:
Մեկից ավելի արմատներով և ածանցով կամ ածանցներով կազմված բառերը կոչվում են բարդ ածանցավոր բառեր, օրինակ` կրակմարիչ, անջրանցիկ, հեռուստատեսություն:

4.Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:

Այս տղան մտքի ծովն էր ընկնել:

 Ժողովի ժամանակ ես լեզուս փակ պահեցի:

Ես նրան հինգ մատիս պես գիտեմ:

Երբ ոստիկանությունը հանցագործին բռնել էր,նրա ընկերը թևերը ծալած նստել էր:

Գողը էժան պրծավ:

Նա ուժեղ ցավից մի կերպ կուլ էր տալի արցունքները:

Հայոց լեզու

1. .Տրված բառերի բոլոր հոմանիշեերը գրի՛ր ըստ իմաստների սաստկության:

Օրինակ`

 կռվել — վիճել, գժտվել, ընդհարվել, իրար ուտել, պատերազմել:
 Քամի, ձայն, վախ, գեղեցիկ, տգեղ, շատ, ցանկություն, ծիծաղել:
գժտվել-խռովել, ընդհարվել-զարկվել
իրար ուտել-կռվել, պատերազմել-վիճել, քամի-հողմ, ձայն-գոչյուն, վախ-ահ, գեղեցիկ-սիրուն, տգեղ-գեշ, շատ-բազում, ցանկություն-բաղձանք, ծիծաղել-խնդալ։

2.  Տրված առածները լրացրո՛ւ ընդգծված բառերի հականիշների օգնությամբ:

Լավ ձին կերը կավելացնի,վատ ձին մտրակը     :
Խելոքին մեկ ասա,անխելքին հազար ու մեկ  :
Արդար մազը չի կտրվի,մեղավորինը կկտրվի         :
Բոյը երկար, խելքը կարճ   :

3. Տեքստը համառոտ փոխադրի՛ր և հետևություննե՛ր արա:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք
1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ: Մեռյալ ծովի ջուրն այնքան աղի է, որ այնտեղ ոչ մի կենդանի էակ չի կարող ապրել: Արևմտյան Ասիայի տոթակեզ անանձրև կլիմայի պատճառով անչափ շատ ջուր է գոլորշիանում ծովի մակերևույթից, իսկ լուծված աղերը մնում են ծովում ու մեծացնում ջրի աղիությունը: Ծովում խորանալուն զուգընթաց` աղիությունն աճում է: Աղերը Մեռյալ ծովի քարորդ մասն են կազմում, նրա մեջ աղերի ընդհանուր քանակը քառասուն միլիոն տոննա է:
2. Օգտվելով տրված բառերից` բացատրի´ր, թե ընդգծված բառերը նախադասություններից յուրաքանչյուրում ի՛նչ իմաստով են գործածված:

1.Եփվել, բորբոքվել:
 Ջուրը թեյնիկում վաղուց արդեն եռում էր-եփվել, բայց նա չէր նկատում: Բարկությունից-բորբոքվել արյունը եռում էր երակներում, սիրտը տակն ու վրա էր լինում:

2.Ուղեկցել, ընկերություն անել, միանալ:

Ընկերացել-ուղեկցել է դիմացի շենքում ապրող մի տղայի հետ: Ընկերացան-ընկերություն անել, որ միասին անեն իրենց ուժերից վեր այդ գործը: Մինչև քաղաք ընկերանամ-միանալ քեզ, որ մենակ չգնաս:

3.Կռել, թակել, գանահարել, քննել:

Ավազակներն այնպես էին ծեծել-կռել խեղճին, որ ձին թողել ու փախել էր: Այնպես համառորեն է ծեծում-թակել 
դուռը, կարծես վստահ է, որ տանը մարդ կա:
Երկաթը տաք-տաք են ծեծում-գանահարել:
Այդ հարցն այնքան ծեծեցին-քննել, որ ոչ մեկին այլևս չի հետաքրքրում:

4.Ավարտել, վերջը տալ (ուտել):

Գործը վերջացնելուց-ավարտել հետո, երկար ժամանակ դրան այլևս չէր անդրադառնում:
Մեկն իր բաժին միրգն արագ վերջացրել էր-վերջը տալ
ու դունչը մեկնել վանդակի շուրջը խմբված երեխաներին, որ էլի տան:

3. Դառնալ բազմիմաստ բառը նախադասությունների մեջ գործածի՛ր քեզ հայտնի բոլոր իմաստներով: Ընդգծի՛ր այն նախադասությունները, որտեղ այն փոխաբերական իմաստով է գործածված:

Հայոց լեզու

1. Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

 Ա. Համարձակ, բարձունք, վերադարձ, վարձատրել, հարձուփորձ, հարձակում, մրձույթ:
Հարցուփորձ, մրցույթ։
Բ. Դեղձ, դաղձ, դեղձանիկ, բաղձանք, օցանման, ատաղծագործ:
Օձանման, ստեղծագործ

2. Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

 Ա. Զմրուխտ, ապուխտ, բախտավոր, թախտ, խեխտել, կխտար, խրոխտ, ոխկույզ, տախտակ, նախկին:
խեղդել, ողկույզ,
 Բ. Ճեղքել, կմաղք, աղքատ, կողպեք, վղտալ, եղբայր, սանդուղք:
վխտալ,

3.Որտեղ անհրաժեշտ է, ը գրի՛ր:

Անակնկալ, անըմբռնելի, օրըստօրե, ակնթարթ, անընդմեջ, լուսնկա, մթնկա, համընդհանուր, մերթընդմերթ, անընթեռնելի,ակնհայտ, անընդհատ, անհյուրընկալ, սրընթաց:

Հայոց լեզու

Դասարանական աշխատանք

1. Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

Ա. Երփներանգ, Արփի, փրփրել, փափուկ, սրբազան, ճամփորդ, համբերություն, դափնի, շամփուր:
Բ. Կարթ,խորթ, զվարթ, Պարթև, նյարդ, թարթել,երդվել, փարթամ:

2. . Տրված բառերի կազմությունն ու գրությունը բացատրի՛ր:

 ա) Անհյուրընկալ-, զրուցընկեր, դյուրընկալ, գահընկեց, անընդհատ, համընթաց:

   բ) Միջօրե, հանապազօրյա, ոսկեզօծ, ապօրինի,առօրյա, առօրեական, բացօթյա, բարօրություն, զօրուգիշեր:

 գ) Մանրէ, վայրէջք, հնէաբան, որևէ, երբևէ:

3. Յուրաքանչյուր շարքում կետերը փոխարինի՛ր նման հնչողություն ունեցող տրված արմատներով:

 

Թոքախտ, աղտոտել,
Թյուրակալ, ողնաշար,
Բարքուբարք, բարքաբեկել
ուխտադրուժ, վարկատեր,
վարքուբարք, բարկություն,
թյուրիմացություն, ձյունաբյուր,
համբույր, ուղտավոր:

Ամռանը կարդացած գրքեր

Ամռանը ես կարդացել եմ շոտլանդացի գրող Ջեյմս Մեյթու Բարրիի 《Փիթր Փենը Քենսինգթոնի այգիներում》 գիրքը:

Փիթր Փենը տղա է, ով չի ուզում ծերանալ։ Նա միշտ մնում է երիտասարդ, նրա մոտ պահպանվում են կաթնատամները։ Նա ծխնելույզով փախել էր տնից և գնացել Քենսինգստոնյան այգիներ, որտեղ և ծանոթացել էր փերիների հետ։ Ավելի ուշ նա ապրում էր Նեվերլենդում այն տղաների հետ միասին, ովքեր կորել էին Քենսինգստոնյան այգիներում:Նրանց մեջ էր նաև Վենդի Դարլինգը։ Նա ուներ իր առանձին փերին՝ Զընգ-զընգը)։ Նրա ոխերիմ թշնամին էր Կապիտան Կրյուկը։

Հայոց լեզու

Ըղձական ապառնի

Ցույց է տալիս կատարելի գործողության իղձ, ցանկություն:

Ե խոնարհման բայեր՝ -եմ, -ես, -ի, -ենք, -եք, -են:

Ա խոնարհման բայեր՝ -ամ, -աս, — ա, -անք, -աք, -ան:

1.      Խոնարհի՛ր սովորել, խաղալ բայերը:
Սովորեմ, սովորես, սովորի, սովորենք, սովորեք, սովորեն։
Խաղամ, խաղաս, խաղա, խաղանք, խաղաք, խաղան։

Ըղձական անցյալ

Ցույց է տալիս անցյալում կատարելի իղձ, ցանկություն:

Ե խոնարհման բայեր՝ -եի, -եիր, -եր, -եինք, -եիք, -եին:

Ա խոնարհման բայեր՝ -այիր, -այիր, -ար, -այինք, -այիք, -ային:

2.      Խոնարհի՛ր սովորել, խաղալ բայերը:
Սովորեի, սովորեիր, սովորեր, սովորեինք, սովորեիք, սովորեին։
Խաղայի, խաղայիր, խաղար, խաղայինք, խաղայիք, խաղային։

Ենթադրական ապառնի

Ցույց է տալիս խոսելու պահից հետո պայմանով, երբեմն ենթադրաբար, իսկ հաճախ էլ՝ հաստատապես կատարելի գործողություն:

Կազմվում է ըղձական եղանակի ապառնի ժամանակի ձևերից՝ կ եղանակիչով:

3.      Խոնարհի՛ր սովորել, խաղալ բայերը:
Կսովորեմ, կսովորես, կսովորի, կսովորենք, կսովորեք, կսովորեն։
Կխաղամ, կխաղաս, կխաղա, կխաղանք, կխաղաք, կխաղան։

Ենթադրական անցյալ

Ցույց է տալիս պայմանով, երբեմն էլ ենթադրաբար կատարելի գործողություն մի անցյալ ժամանակում:

Կազմվում է ըղձական եղանակի անցյալ ժամանակի ձևերից՝ կ եղանակիչով:

4.      Խոնարհի՛ր սովորել, խաղալ բայերը:
Կսովորեի, կսովորեիր, կսովորեր, կսովորեինք, կսովորեիք, կսովորեին: Կխաղայի, կխաղայիր, կխաղար, կխաղայինք, կխաղայիք, կխաղային։

Հարկադրական ապառնի

Ցույց է տալիս խոսելուց հետո հարկադրաբար, անհրաժեշտաբար կատարելի գործողություն:

Կազմվում է ըղձական ապառնի ժամանակաձևին պիտի կամ պետք է եղանակիչն ավելացնելով:

5.      Խոնարհի՛ր սովորել, խաղալ բայերը:
Պիտի սովորեմ, պիտի սովորես, պիտի սովորի, պիտի սովորենք, պիտի սովորեք, պիտի սովորեն։
Պիտի խաղամ, պիտի խաղաս, պիտի խաղա, պիտի խաղանք, պիտի խաղաք, պիտի խաղան։

Հարկադրական անցյալ

Ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակում հարկադրաբար, անհրաժեշտաբար կատարելի գործողություն:

Կազմվում է ըղձական անցյալի ձևին պիտի կամ պետք է եղանակիչն ավելացնելով:

6.      Խոնարհի՛ր սովորել, խաղալ բայերը: 
Պիտի սովորեի, պիտի սովորեիր, պիտի սովորեր, պիտի սովորեինք, պիտի սովորեիք, պիտի սովորեին։
Պիտի խաղայի, պիտի խաղայիր, պիտի խաղար, պիտի խաղայինք, պիտի խաղայիք, պիտի խաղային։

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1.. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ ըղձական եղանակի համապատասխան  բայերով:

 

Գոնե մի օր կարգին եղանակ լիներ որ, կարողանաինք մի քիչ նստել ծովափին ու ջրային հեծանիվ նստեինք:
Գոնե մինչև ծովափ հասնեինք, դրանից հետո ինքներս կգնանք:
Երանի թե մի քիչ երկար լիներ ուղևորությունը:
Շատ եմ ուզում, որ մի անգամ դելֆին տեսնեմ, մի քանի օր էլ ընկերություն անեմ հետը:
Եթե քամին փչեր ու փորձառու նվագները հասնեին ծովին ունկնդրել, նրանք կասեն, թե նավի մոտով ինչպիս՞ ձկների վտառ է լողում:

2.Կետերը փոխարինի՛ր տրված բայերի ենթադրական եղանակի համապատասխան ձևերով:

 Եթե թույլ տան իրենց ուզածն անել, նրանք անտառն էլ կվերածեն զորքի ու բոլոր ծառերը շարք կկանգնեցնեն: (վերածել, կանգնեցնել)
 Հենց որ սահմանին մոտենաք, ձեզ հարցուփորձ կանեն ձերանցյալի ու նպատակների մասին: (հարցուփորձ անել)
Թե որ գտնես այդ բույսի սերմերը, ջրի մեջ կդնես ու կթողնես մինչև ծլեն: (դնել, թողնել)
Եթե կենդանիների կերի մեջ մեծ քնակությամբ արևքուրիկ լինի, կենդանին կթունավորվի ու կհիվանդանա (թունավորվել, հիվանդանալ)

Եթե ժամանակին չմտածեն կենդանիների կերի մասին, ձմռանը շատ դժվար  կլինի կեր հայթաթելը: (լինել)

3.. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ հարկադրական եղանակի համապատասխան  բայերով:

Վատ աշխատող շարժիչներն անպայման պետք է փոխել թե չէ թունավորում են օդը:
Մեր քաղաքում սաղարթավոր ծառերը պետք է շատացնեն, որ աղմուկը կլանեն, օդը մաքրեն փոշուց ու վնասակար նյութերից:
Մարդիկ պետք է գիտակցեն, որ կենդանի բնությունը պահպանելը իրենց ամենակարևոր գործն է:
Ամեն մեկը դիմացինի համար պետք է անի, այն, ինչ կուզեր, որ իր համար անեն մարդիկ:
Բնության գեղեցկությունը պահպանելու համար հանքերի շահագործումը պետք է քչացնել:

Հայոց լեզու

Դասարանում

Վաղակատար ներկա կամ սահմանական անցյալ

Սահմանական անցյալը ցույց է տալիս խոսելու պահից առաջ ՝ անցյալ ժամանակում, ավարտված գործողություն:

Կազմվում է վաղակատար դերբայով և օժանդակ բայի ներկա ձևերով, որի համար էլ կոչվում է վաղակատար ներկա:

1.      Խոնարհի՛ր երգել, բարձրանալ բայերը: Կազմի՛ր ժխտական ձևերը:

Երգել եմ, Երգել ես, Երգել է, Երգել ենք, Երգել էք, Երգել են:

Բարձրացել եմ, Բարձրացել ես, Բարձրացել է, Բարձրացել էնք, Բարձրացել էք, Բարձրացել են

Անցյալ վաղակատար

Անցյալ վաղակատարը ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակակետից առաջ ավարտված գործողություն:

Կազմվում է վաղակատար դերբայով և օժանդակ բայի անցյալ ձևերով:

2.      Խոնարհել երգել, խաղալ բայերը:

Երգել էի, Երգել էիր, Երգել էր, Երգել էինք, Երգել էիք, Երգել էին

Խաղացել էի,Խաղացել էիր,Խաղացել էր, Խաղացել էինք, էիք, Խաղացել էին

Անցյալ ապակատար

Ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակակետից հետո հաստատապես կատարելի գործողություն:

Կազմվում է ապակատար դերբայով և օժանդակ բայի անցյալ ձևերով:

3.      Խոնարհի՛ր երգել, խաղալ բայերը:

Խաղալու էի, Խաղալու էիր, Խաղալու էր, Խաղալու էինք, Խաղալու էիք, Խաղալու էին

Երգելու էի, Երգելու էիր, Երգելու էր, Երգելու էինք, Երգելու էիք, Երգելու էին:

Սահմանական ապառնի

Ցույց է տալիս խոսելու պահից հետո կատարելի գործողություն:

Կազմվում է ապակատար դերբայով և օժանդակ բայի ներկայի ձևերով:

4.      Խոնարհի՛ր երգել,խաղալ բայերը:

Երգելու եմ, երգելու ես, երգելու է, երգելու ենք, երգելու եք, երգելու են:

Խաղալու եմ, Խաղալու ես, Խաղալու է, Խաղալու ենք, Խաղալու եք, Խաղալու են

Անցյալ կատարյալ

Ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակակետում սկսված և ավարտված գործողություն:

Պարզ դիմավոր ձև է, կազմվում է բայահիմքից և դիմավոր վերջավորություններից:

Ե խոնարհում՝ -եցի, -եցիր, -եց, -եցինք, -եցիք, -եցին:

Ա խոնարհում՝ -ացի, -ացիր, -աց, -ացինք, -ացիք, -ացին:

5.  Խոնարհի՛ր երգել, խաղալ բայերը: 

Երգեցի, երգեցիր, երգեց, երգեցինք, երգեցիք, երգեցին

Խաղացի, խաղացիր, խաղաց, խաղացինք, խաղացիք, խաղացին:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1.Կետերը փոխարինի՛ր հարմար շաղկապով կամ դերանունով:

 Լեռնային հովիտներում գիշերը ձյուն է սպասվում,… հովիտներում՝ անձրև:
Աշուն էր, զովաշունչ ու պայծառ աշուն,… սովորաբար լինում է Արարատյան դաշտում:
… ջրերը ձյան հալոցքից կամ հորդառատ անձրևներից վարարում էին, դաշտում բնական ավազաններ էին գոյանում:
Կարդացի անունս մի ոտանավորի տակ… ինձ թվաց,… իմ այդ ստորագրությունը ոսկե տառերով էր տպված:
… մինն ուներ, տասն եմ արել:
Այն օրից,… գյուղ էր եկել, անցել էր ուղիղ մեկ ամիս:
Հյուրերին առաջնորդեց դեպի տաղավարը,… գտնվում էր բակի խորքում:
… մեծահռչակ զորավար էր,… երկրների կուսակալ:
… նույն ուղղությամբ չէին գնում,  միմյանց չէին հանդիպում:
… հնէաբանը,… թանգարանի տնօրենը նոր քննության գաղափարին չընդդիմացան:


2.. Ըստ տրված կաղապարների` կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:

Եթե………………….., ապա……………:
Քանի որ…………….., հետևաբար…….:
Որովհետև………….., ուստի…………..:
Քանզի………………., ուրեմն………….:

Եթե այսօր ես վնասվածք չստանաի, ապա կկարողանաի խաղալ ֆուտբոլ ընկերներիս հետ:
Քանի որ դրսում սառնամանիք էր, հետևաբար մենք հետաձգեցինք մեր ճամբարը:
Ես հարգում եմ նրան, որովհետև նա լուրջ մարդ է:
Որպեսզի Նոր տարին գա հնարավորինս շուտ, ուստի մենք ժամացույցի սլաքները շարժեցինք առաջ:
Քանզի նա քնություն  է հանձննելու, ուրեմն պետք է պարապի գիշեր-ցերեկ:

3. Բարդ նախադասությունը պարզեցրո՛ւ`  երկրորդական նախադասությունները հանելով:

Գյուղի վերևում հին քարայրներ կան, որոնց շվաքում նախրից  հետ մնացած հորթերն եննստում:-Գյուղի վերևում հին քարայրներ կան:

Եվ որովհետև այդ օրը Պանինը անտառ չպիտի գար (նա լսել էր, որ անտառապահըհիվանդ է), Ավին գերադաս համարեց մի շալակ ցախ տանել տուն:-Պանինը անտառ չպիտի գար: 

Կա ձմեռվա ճանապարհ, որ անցնում է արևկող տեղերով, վտակների ավազուտ հունով:-Կա ձմեռվա ճանապարհ:

Մանուկները գնում են ծանոթ արահետով, որովհետև մյուս կածանները նրանց անծանոթեն ու երկյուղալի:-Մանուկները գնում են արահետով: 

Գարնան մի գեղեցիկ առավոտ, երբ ամեն ինչ աշխույժ և դուրեկան է թվում, Անժիկն ու Մինա բիբին գնացին դեպի ձորակ:-Անժիկն ու Մինա բիբին գնացին ձորակ:

Հայոց լեզու

Դասարանում

Գրաբար

Վարդան Այգեկցի

Կտակ վասն գանձի

Իմաստասէր ոմն աղքատ ունէր ծոյլ որդիս եւ ի ժամ մահուն կոչեաց զորդիսն եւ ասէ.

 — Ո՛վ որդեակք, բազում գանձ կայ պահեալ ի հարցն իմոց յայգին մեր, իսկ զտեղին ոչ ցուցանեմ ձեզ, այլ որ աշխատի ևւ խորագոյն փորէ, նա գտանէ զգանձն:

Եւ յետ մահուն հօրն, սկսան որդիքն ջանալ մեծաւ աշխատութեամբ եւ խորագոյն վարէին, եւ ամէն մէկ իւրն ջանայր, զի ինքն գտցէ զգանձն:

Եւ սկսաւ այգին աճիլ եւ զօրանալ եւ ետ բազում պտուղ եւ ելից զնոսա գանձիւ:

 Կտակ գանձի մասին

Իմաստասեր մի աղքատ մարդ, ուներ ծույլ որդիներ և մահվան ժամին կանչեց որդիներին և ասաց.

 — Որդյակներս, բազում գանձ կա պահած իմ Հայրերի կողմից մեր այգում, իսկ տեղը ցույց չեմ տա ձեզ, այլ ով աշխատի և ավելի խորը փորի, նա կգտնի գանձը:

Եվ հոր մահվանից հետո սկսեցին  որդիները աշխատել մեծ չարչարանքով և ավելի խորն էին վարում, ու ամեն մեկն ինքն էր ձգտում, որպեսզի ինքը գտնի գանձը:

Եվ սկսեց այգին աճել և զորանալ ու տվեց բազում պտուղ և լցրեց նրանց գանձով։

Բառարան

ոմն — մի մարդ, մեկը (ոմն աղքատ – մի աղքատ մարդ)

որդիս — որդիներ

ի ժամ մահուն — մահվան ժամին

կոչեաց — կանչեց

զորդիսն — որդիներին

որդեակք — որդյակներ

պահեալ — պահված

ի հարցն իմոց — իմ հայրերից, իմ հայրերի կողմից

յայգին — այգում

զտեղին — տեղը

ոչ ցուցանեմ — ցույց չեմ տալիս

որ — ով, ով որ

խորագոյն — ավելի խոր

փորէ — այստեղ` փորի

գտանէ — այստեղ` կգտնի

յետ մահուան հօրն — հոր մահվանից հետո

մեծաւ աշխատութեամբ — մեծ չարչարանքով

վարէին — վարում էին

իւր ջանայր — ինքն էր ջանում (ձգտում էր)

զի — որ, որպեսզի

գտցէ — գտնի, կգտնի, պիտի գտնի, գտնելու է

ետ — տվեց

ելից — լցրեց

զնոսա — նրանց

գանձիւ — գանձով

 

Հայոց լեզու

1. Բանաձևերի խնմերից յուրաքնչյուրին տո՛ւր տրված անուններից մեկը
Ենթադրական եղանակ , հարկադրական եղանակ , հրամայական եղանակ , ըղձական
եղանակ , սահմանական սահմանում որոշում , հաստատում , կարգավորում ) եղանակ
Ա . Գնում ես , գնալու ես , գնացել ես , գնացիր , գնում էիր , գնացել էիր , գնալու էիր
սահմանական սահմանում որոշում
Բ . Գնաս գնայիր

ըղձական եղանակ
Գ . Կգնաս , կգնայիր

Ենթադրական եղանակ
Դ . Պիտի գնաս պիտի գնայիր

հարկադրական եղանակ
Ե . Գնա՛ , մի՛ գնա

 2.Կարդա՛ տրված մտքերը և լրացրո՛ւ վերջին նախադասությունը
Բայի դեմք է կոչվում դիմավոր բայի այն հատկանիշը , որը ցույց է տալիս , թե ո՛ւմ կամ
ինչի՛ն է վերագրվում գործողությունը
Բայի թիվ է կոչվում դիմավոր բայի այն հատկանիշը , որը ցույց է տալիս ` մե՞կ , թե՞ մեկից
ավելի առարկաների է վերագրվում գործողությունը :
Բայի ժամանակ է կոչվում դիմավոր բայի այն հատկանիշը , որով արտահ այտվում է
գործողության կատարման ժամանակը :
Բայի Ժամանակն է կոչվում դիմավոր բայի այն հատկանիշը , որով արտահայտվում է խոսողի
վերաբերմունքը կամ տեսանկյունը գործողության կատարման նկատմամբ

3. Ընդգծված բայերի իմաստային տարբերությունը բացատրի՛ր : Գտի՛ր , թե իմաստի տարբերությունն ի՞նչ ձևով է արտահայտվում:
Ա. Մեր պարտեզում վարդի թուփ է աճում: -Բ.Մեր պարտեզում վարդի թուփ ենք աճեցնում:

Ա. Ջերմասեր բազմաթիվ բույսեր ու կենդանիներ ոչնչացան ու անհետացան:- Բ. Ցուրտը բազմաթիվ ջերմասեր բույսեր ոչնչացրեց ու անհետացրեց:

Ա. Գարնանը ձյունը հալվում է ու գոլորշիանում:- Բ. Գարնան արևը ձյունը հալեցնում ու գոլորշիացնում է:

Ա տարբերակում բայերը սահմանական եղանակով են գրված, իսկ Բ տարբերակում պատճառական:

Հայոց լեզու

  1. Տեքստերում մի անգամ տեղադրի՛ր փակագծերի առաջին բանաձևերը, մյուս անգամ՝երկրորդները: Գտի՛ր ստացված տեքստերի տարբերությունը:

Երբ քամին (դադարում էր, դադարել էր), ալիքները (դառնում էին, դարձել էին) ավելի սահունու  զառիկող, նրանց բարձրությունը (փոքրանում էր, փոքրացել էր):  Այդ փոփոխությունները (կատարվում էին, կատարվել էին) աստիճանաբար, և ծփանք դարձած ալիքները (շարունակում էին, շարունակել էին) իրեց ընթացքը մինչև ափ հասնելը:

Երբ քամին (դադարում էր, դադարել էր), ալիքները (դառնում էին, դարձել էին) ավելի սահունու  զառիկող, նրանց բարձրությունը (փոքրանում էր, փոքրացել էր):  Այդ փոփոխությունները (կատարվում էին, կատարվել էին) աստիճանաբար, և ծփանք դարձած ալիքները (շարունակում էին, շարունակել էին) իրեց ընթացքը մինչև ափ հասնելը:

Տարբերությունն այն է, որ առաջին տեքստը անցյալ ժամանակով է, իսկ երկրորդը ներկա:

2.Ընդգծված դերբայները այնպիսի դիմավոր ձևերով փոխարինի՛ր, որ համապատախանեն փակագծերում տրված եղանակավորմանը:

Ավելի դյուրազգաց ուղևորները առանձնանալ իրեց:(ստույգ,հաստատ կատարված)
Ավելի դյուրազգաց ուղևորները առանձնանալ իրենցից:
Ավելի դյուրազգաց ուղևորները առանձնացան իրենցից:

Անցել անտառապատ բլուրը, գտնել աղետի հետքերը:( հրաման)
Անցե՛ք անտառապատ բլուրը, գտե՛ք աղետի հետքերը:

Շոգենավն անցնել նավաշինարանից, դուրս գալ ծովածոց, ու նորից զգացվել լիակատար ազատության գեղեցիկ խաբկանքը:(իղձ, ցանկություն)
Շոգենավն ուզում էր անցնել նավաշինարանից, դուրս գալ ծովածոց, ու նորից զգալ լիակատար ազատության գեղեցիկ խաբկանքը:

Եթե ափը ծածկված լինի խիտ եղեգնուտով, այնտեղ ջրային թռչունների բներ լինել: (ենթադրաբար,պայմանով կատարելի)
Եթե ափը ծածկված լինի խիտ եղեգնուտով, այնտեղ ջրային թռչունների բներ կլինեն:

Դու հետևել նրանց և պարզել տեսակները: (անհրաժեշտություն, հարկադրանք)
Դու պետք է հետևես նրանց և պարզես տեսակները:

3.Տեքստում մի դեպքում տեղադրի՛ր փակագծերում դրված առաջին բայաձևերը, մյուսդեպքում երկրորդները: Գտի՛ր ստացված տեքստերի իմաստային տարբերությունը:

 Կետերը կաթնասուններ են, հետևաբար նրանք շունչ առնելու համար ժամանակ առ ժամանակ մակերես (ելնում են, պետք է ելնեն): Բացի դրանից, նրանք թոքերի որոշակի ծավալ (ապահովում են, պիտի ապահովեն), որպեսզի լողունակությունը չկորցնեն:
Մարդիկ ավելի խոր (քնում են, կքնեն), քան կետերը: Դեղերով քնեցրած կետերը կա՛մ (սուզվում են, կսուզվեն), կամ (չեն շնչում, չեն շնչի) ու (խեղդվում են, կխեղդվեն):

Կետերը կաթնասուններ են, հետևաբար նրանք շունչ առնելու համար ժամանակ առ ժամանակ մակերես (ելնում են, պետք է ելնեն): Բացի դրանից, նրանք թոքերի որոշակի ծավալ (ապահովում են, պիտի ապահովեն), որպեսզի լողունակությունը չկորցնեն:
Մարդիկ ավելի խոր (քնում են, կքնեն), քան կետերը: Դեղերով քնեցրած կետերը կա՛մ (սուզվում են, կսուզվեն), կամ (չեն շնչում, չեն շնչի) ու (խեղդվում են, կխեղդվեն):

Տարբերությունն այն է, որ առաջին տեքստը անցյալ ժամանակով է, իսկ երկրորդը ներկա:

Հայոց լեզու

1.      Դուրս գրի՛ր սահմանական եղանակի բայերը, որոշի՛ր դրանց կազմությունը, դեմքը, թիվը և ժամանակը:

Դպրոցն ավարտեցինք: պարզ,հոգնակի, առաջի դեմք

Այժմ էլ երբեմն փողոցում հանդիպում եմ ուսուցչիս:

Մենք շուտ հասանք:

Ամայի դաշտի մեջ կանգնած էին քարե կարմրագույն երկու աշտարակներ:

Երևում է փոքր գմբեթը: եզակի, առաջի դեմք

Ձևաբայեր

·         Անկատար- ում, կարդում, պատմում

·         Ապակատար- ալու, ելու, կարդալու, պատմելու

·         Վաղակատար – ել- ացել, կարդացել, պատմել

·         Ժխտական- ա, ի, կարդա

Սահմանական ներկա կամ Անկատար ներկա

Ցույց է տալիս ներկայում՝ խոսելու պահին, հաստատապես կատարվող, ընթացքի մեջ եղող գործողություն:

Կազմվում է անկատար դերբայով և օժանդակ բայի ներկայի ձևով:

2.      Խոնարհի՛ր կարդալ, պատմել բայերը:

Ներկա

Կարդում եմ Կարդում ենք

Կարդում ես Կարդում էք

Կարդում է Կարդում են

Պատմում եմ Պատմում ենք

Պատմում ես Պատմում էք

Պատմում է Պատմում են

Անցյալ

Կարդում էի Կարդում էինք

Կարդում էիր Կարդում էիք

Կարդում էր Կարդում էին

Պատմում էի Պատմում էինք

Պատմում էիր Պատմում էիք

Պատմում էր Պատմում էին

3.      Կազմի՛ր գալ, տալ, լալ բայերի անկատար ներկան:

Գալիս, տալիս, լալիս

Անցյալ անկատար

Ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակահատվածում սկսված և ընթացքի մեջ եղած գործողություն:

Կազմվում է անկատար դերբայով և օժանդակ բայի անցյալ ձևերով:

Русский язык, հայոց լեզու

Рели́гия  — определённая система взглядов, обусловленная верой в сверхъестественное, включающая в себя свод моральных норм и типов поведения, обрядов, культовых действий и объединение людей в организации (церковьуммасангха, религиозная община…)[3].

Другие определения религии:

  • исповедание веры посредством внешних знаков.
  • организованное поклонение высшим силам. Религия не только представляет собой веру в существование высших сил, но устанавливает особые отношения к этим силам: она есть, следовательно, известная деятельность воли, направленная к этим силам.
  • духовная формация, особый тип отношения человека к миру и самому себе, обусловленный представлениями об инобытии как доминирующей по отношению к обыденному существованию реальности

Հայոց լեզու

1. Փակագծերում  տրված ժամանակաձևերից տեքստին համապատասխանող ձևն ընտրի՛ր ևգրի՛ր կետերի փոխարեն: 

ա) Աշխարհի մեծածավալ հին գրքերից մեկը հայերեն «Մշո ճառընտիր» գիրքն է, որ … (պատրաստեցին, պատրաստել են, պատրաստել էին) արջառի ու երինջի կաշվից: Դայոթանասունհինգ սանտիմետր լայնություն … (ունի, ուներ) և մոտ երեսուներկու կիլոգրամ…(կշռում է, կշռում էր, կշռել է): Հայ գյուղացինրը մեծ գումարով փրկագնեցին ձեռագիրը, երբսելջուկները դա… (հափշտակել են, հափշտակում էին, հափշտակել էին):

բ) Միայն դինոզավրերն ու մյուս նախապատմական կենդանիները կարող էին տեսնել հայտնիամենահին երկնաքարի անկումը, որովհետև երեք հարյուր միլիոն տարի առաջ, երբ դա…(ընկավ, ընկել է, ընկնում էր, ընկել էր), միայն  նրանք …( թափառել են, թափառել էին, թափառեցին, թափառում էին) ծառանման պտերների հսկա անտառներում:

  1. Տեքստերումմի անգամ տեղադրի՛ր փակագծերի առաջին բանաձևերը, մյուս անգամ՝երկրորդները: Գտի՛ր ստացված տեքստերի տարբերությունը:

Անվավոր չմուշկները Լոնդոնում հայտնագործվեցին: Առաջին օգտագործողն էլ բելգիացի երաժիշտ Ժոզեֆ Մարլինը եղավ: Նա դրանցով եկավ պարահանդես ու ամբողջ երեկո սահեց չմուշկներով ու միաժամանակ ջութակ նվագեց:

Անվավոր չմուշկները Լոնդոնում են հայտնագործվել : Առաջին օգտագործողն էլ բելգիացի երաժիշտ Ժոզեֆ Մարլինը է եղել : Նա դրանցով գալիս էր պարահանդես ու ամբողջ երեկո սահում էր չմուշկներով ու միաժամանակ ջութակ էր նվագում:

Այս երկու տեքստերի տարբերությունն այն է, որ առաջին տեքստը գրված է ներկա ժամանակով, իսկ երկրորդը անցյալ:

Հայոց լեզու

3. Բայերի ժամանակային խախտումները գտի՛ր և ուղղի՛ր: Ուղղումներդ փորձի՛ր հիմնավորել:

Մեր կյանքի մեջ աշխուժություն էր մտցնում մարդանման կապիկը՝ Չամլին, որն ամեն առավոտ թեյ բերող սպասավորի հետ մտնում էր մեր ննջարանը: Մի ցատկով կտր ում էր դռնից մինչև մահճակալս  ընկած տարածությունը և թռն ում էր մահճակալիս:  Ի նշան ողջույնի` շտապ-շտապ համբուրում էր ինձ իր խոնավ շուրթերով ու հետո տնքտնքալով հետևում էր, թե ինչպես էի կաթ, թեյ ու շաքար (հինգ գդալ) լցնում իր բաժակը: Բաժակն ինձնից վերցն ում էր հուզմունքից դողդողացող ձեռքով, մոտեցնում էր շուրթերին ու խմ ում էր ահավոր մի ֆռոցով: Առանց դադար տալու ավելի ու ավելի էր բարձրացնում բաժակը, մինչև որ այն շուռ էր գալիս մռութի վրա: Դրանից հետո վրա էր հասնում մի երկար ընդմիջում: Չամլին սպասում էր, որ կիսահալված շաքարը հոսի իր լայն բացված բերանի մեջ: Երբ համոզվում էր, որ բաժակի մեջ էլ ոչինչ չկա, խոր հոգոց էր հանում ու բաժակը վերադարձնում էր ինձ՝ այն աղոտ հույսով, որ նորից կլցնեմ:

4. Փակագծերում  տրված ժամանակաձևերից տեքստին համապատասխանող ձևն ընտրի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բարձր կրունկներով կոշիկներն առաջին անգամ երևացել են ուշ միջնադարյան Փարիզում: Բայց կինն իր կրունկներն ինչո՞ւ (պիտի պահի, պիտի պահեր) բարձր ու մարմնի ծանրությունը ոտքի թաթերի վրա…(պիտի դնի, պիտի դներ): Պատճառն այն էր, որ այն ժամանակ Փարիզի փողոցները սալահատակված (չեն,չէին), և մարդիկ մի մայթից մյուսն անցնելու ժամանակ….(խրվում էին, խրվեցին, խրվել են, խրվել էին) ցեխի մեջ: Եվ ահա մի հնարագետ կոշկակար, որն իր համար…(հնարեց, հնարել է, հնարել էր) բարձր կրունկները, որոշեց մյուսների կոշիկներն էլ այդպես կարել:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1.Տրված ենթակայական դերբայներով նախադասություններ կազմի՛ր այնպես, որ դրանք ո՞ր հարցին պատասխանենԳրող, կառուցող, ներող, բարձրացող,հիացող

Հայտնի գրող Հովհաննես Թումանյանը ուներ շատ հեքիաթներ և պատմվածքներ

2.Ընդգծված հարակատար դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. Դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ`
Վաղուց հերքված վարկածը— վարկածը, որ վաղուց հերքվել էր:
Ցանքերի համար վտանգավոր դարձած անձրև-, մառախուղով պատված լեռնագագաթներ-լեռնագագաթը,որ պատված էր մառախուղով, ճանապարհորդի նկարագրած ջրվեժը-ջրվեժը,որ ճանապարհորդի նկարագրածն էր, դժվարին կացության մեջ ընկած մարդ-մարդը,ով ընկած էր դժվարին կացության մեջ,գիշերները մեր այգին այցելածչորքոտանին-, անտառից սկիզբ առած վտակ-վտակը,որ սկիզբ էր առած անտառից:

3.Ընդգծված  ենթակայական դերբայները դարձրո՛ւ դիմավոր բայեր. դիմավոր ձևերը ո՞ր դերբայով կազմվեցին:

Օրինակ Հերքվող վարկած— վարկած, որ հերքվում էր:

Գիշերները մեր այգին այցելող չորքոտանի, անտառից սկիզբ առնող վտակ, դժվարին կացության մեջ գտնվող մարդ, ցանքերի համար վտանգավոր  դարձող անձրև,մառախուղով պատվող լեռնագագաթներ, ջրվեժը նկարագրող ճանապարհորդ:

Հայոց լեզու

Ամեն ինչ ժամանակ ունի

Ամեն ինչ իր ժամանակ ունի: Հնարավոր չէ պլանավորել այն ամենը, ինչին որ սպասում ես: Դա տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ պետք է տեղի ունենա: Ոմանք պատկերացնում են, որ ազատությունն աղաղակելու մեջ է։ Նրանք կարծում են, որ եթե պարզապես կարողանայինք բավականին բարձր և երկար աղաղակել, ապա կկարողանայինք ազատություն կերտել։ Բայց այսօր այնքան են մեր մեծերը և ինչու ոչ մեր սրնդակիցները աղաղակել և աղաղակում են որ Արցախը մեզ է պատկանում, միևնուն է չհասկացող ազգը չի հասկանում: Դրա համար էլ ժամանակ է պետք: Կգա մի , որ ժամանակը կասի իրենը: Ցանկացած բան կախված է ժամանակից` ծվելուց մինչև մահ: Ամեն ինչ իր ժամանակն ունի…

Հայոց լեզու

Однажды преподаватель психологии начал свой семинар необычным образом — он поднял вверх 50-долларовую купюру и спросил, есть ли желающие получить эту купюру. Многие в зале подняли руки. Затем он обратился с кем, кто не поднял руки. Выяснилось, что они также были бы не против получить купюру, но руку поднять постеснялись. — Ну хорошо, я отдам купюру, но прежде чем кто-то из вас получит её, я кое-что с ней сделаю,— продолжил психолог. Он скомкал купюру и затем спросил, хочет ли кто-нибудь всё еще ее получить. И снова почти все в зале подняли руки. — Тогда я делаю следующее, — сказал он,— и, бросив эту смятую купюру на пол, слегка повозил ее ботинком по грязному полу. Ион поднял купюру, — она была мятая и грязная. — Ну, кому из вас она нужна в таком виде? — И все опять подняли руки. — Дорогие друзья,— сказал преподаватель психологии,— только что мы получили наглядный урок. Несмотря на все то, что я проделал с купюрой, вы все хотели ее получить, так как она не потеряла своей ценности. Она все еще купюра достоинством в 50 долларов.

Թարգմանություն

Մի օր հոգեբանության ուսուցիչը սկսեց իր սեմինարը անսովոր կերպով. Նա պահեց 50 դոլար արժողությամբ թղթադրամը և հարցրեց, թե կա՞ն մարդիկ, ովքեր կցանկանան ստանալ այս թղթադրամը:Շատերը սենյակում ձեռքերը բարձրացրեցին: Հետո նա դիմեց նրանց, ովքեր ձեռքերը չէին բարձրացրել: Պարզվեց, որ նրանք նույնպես դեմ չեին թղթադրամը ստանալուն, բայց նրանք չափազանց ամաչկոտ էին ձեռքը բարձրացնելու համար: «Լավ, ես կտամ թղթադրամը, բայց մինչ ձեզանից որևէ մեկը կստանա, ես դրա հետ ինչ-որ բան կանեմ», — շարունակեց հոգեբանը:
Նա ճմրթեց թղթադրամը, ապա հարցրեց, թե արդյոք դեռ ինչ-որ մեկը ցանկանում է ստանալ այն:Եվ կրկին, գրեթե բոլորը սենյակում ձեռքերը բարձրացրեցին: «Ուրեմն ես կանեմ հետևյալը, — ասաց նա, — և ճմրթված թղթադրամը գցելով հատակին, ես փոքր-ինչ այն կտանեմ կոշիկով կեղտոտ հատակին: Իոնը վերցրեց թղթադրամը՝ այն ճմրթված էր և կեղտոտ: — Լավ, Հիմա ձեզանից ո՞ւմ է դա պետք այս տեսքով: Եվ բոլորը նորից ձեռքերը բարձրացրեցին: — Հարգելի ընկերներ, — ասաց հոգեբանության ուսուցիչը, — Նոր մենք ստացանք բացահայտ դաս: Չնայած այն ամենին, ինչ ես արեցի թղթադրամի հետ, դուք բոլորդ ցանկանում էիք այն ստանալ, քանի որ այն չի կորցրել իր արժեքը:Նա դեռ 50 դոլար արժողությամբ թղթադրամ է:

Հայոց լեզու

1.Գտի՛ր, թե ընդգծված բառաձևերը ե՛րբ են սխալ և երբ` ճիշտ: Ուղղի՛ր սխալ ձևերը

Գնալուց մի անգամ էլ պատվիրեց զգույշ լինել:
Գնալիս մի անգամ էլ պատվիրեց զգույշ լինել։

Քո գնալուց հետո հյուրեր եկան:
Ճիշտ է։

Այդ աղջկան փրկելուց քիչ էր մնում ինքը խեղդվեր:
Այս աղջկան փրկելիս քիչ էր մնում ինքը խեղդվեր։

Մարդու կյանքը փրկելուց բարի գործ կ՞ա:
Ճիշտ է։

Շտապելուց ամեն ինչ գցում էր ձեռքից:
Ճիշտ է։

Շտապելուց ինչ-որ մեկը կանգնեցրեց նրան:
Շտապելիս ինչ-որ մեկը կանգնեցրեց նրան։

Հոգնել եմ նույն բանն անվերջ ասելուց:
Ճիշտ է։

Այդ ասելուց հանկարծ գլխի ընկավ, որ մոռացել է գլխավորը:
Այդ ասելիս հանկարծ գլխի ընկավ, որ մոռացել է գլխավորը։

Հեռանալիս հիշեցրեց իր հրավերն ու խնդրանքը:
Ճիշտ է։

Հեռանալիս հոգնել եմ, ուզում եմ բոլորիդ միասին տեսնել:
Հեռանալուց հոգնել եմ, ուզում եմ բոլորիդ միասին տեսնել։

Ուշադիր դիտելիս վրան ճեղք կնկատես:
Ճիշտ է։

Դա դիտելիս հետո էլ ոչինչ չեմ ուզում տեսնել:
Դա դիտելուց հետո էլ ոչինչ չեմ ուզում տեսնել։

2. Տրված հարակատար դերբայները տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն:

Քնած, բերած, կառուցած, տրված, տնկված, հեռացած, ասված:
Երբ արդեն ամեն ինչ ասված էր, բոլոր պատվերները՝ տրված մոտեցավ մեքենային:
Վարպետի կառուցած բոլոր կամուրջները մինչև այսօր կան:
Երբ արքայի հրամանով տնկված անտառը մի քիչ մեծացավ, այնտեղ վայրի կենդանիներ  էլ  բաց թողեցին:
Աշխարհում մի մարդ միայն կարող է օգնել բերած գեղեցկուհուն:
Այս կողմերից մի քանի տարի առաջ քնած մարդիկ մեր ավանը չեն ճանաչի:
Հեղեղի կառուցած տուփը ոչ մի կերպ չէր բացվում:

Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

Բայի կազմությունը

1. Տրված բառերից կազմե՛ք բայեր: Ի՞նչ վերջավորություն ունեն բայերն ուղիղ ձևում:

Գիր-գրել, ղեկավար-ղեկավարել, խաղ-խքղալ, երգ-երգել, վազք-վազել, կռիվ-կռվել, վախ-վախենալ, մոտ-մոտենալ, բուժում-բուժել, սեր-սիրել:

2. Բայերն ըստ կազմության լինում են պարզ և ածանցավոր: Տրված են բայեր, բաժանի՛ր խմբերի: Թարմացնել, խմել, կռվել, վախեցնել, ներկոտել, ցեխոտել, խաղացնել, երգել, փախչել:

Պարզ-խմել, կռվել, երգել, փախչել:

Ածանցավոր -թարմացնել, վախեցնել, ներկոտել, ցեխոտել, խաղացնել:

Բայական ածանցներ

Սոսկածանցներ- ան, են, ն, չ , օրինակ՝ քար-ան-ալ

Պատճառական ածանցներ- ացն, եցն, ցն, օրինակ՝ վազ-եցն-ել , որոշ բայերի դեպքում հնարավոր չի կազմել, կազմվում է տալ բայի հարադրությամբ, օրինակ՝ գրել տալ

Բազմապատկական ածանցներ- ատ, ոտ, կոտ, տ, կռտ, օրինակ՝ կտր-ատ-ել, կծ-ոտ-ել

Կրավորական ածանց- վ, օրինակ՝ լավանալ-լվացվել, հրավիրել-հրավիրվել

3. Հարադրական բայերը գրե՛ք մեկ բառով

լաց լինել-լացել

հոգ տանել-հոգալ

գլուխ տալ-խոնարհվել

Այլ հարադրություններ՝ ասել-խոսել, ուտել-խմել:

4. Հետևյալ բայերից կազմի՛ր պատճառական բայեր:

Ամաչել-ամաչեցնել, գաղթել-գաղթեցնել, բազմանալ-բազմացնել, հիշել-հիշեցնել, նկարել-նկարեցնել, մոլորել-մոլորեցնել, խենթանալ-խենթացնել, հագենալ-հագեցնել, սահել-սահեցնել, վերջանալ-վերջացնել:

5. Հետևյալ բայերից կազմի՛ր բազմապատկական բայեր ՝ կապել-կապկոտել, ցատկել-ցատկոտել, կոտրել-կոտրատել, ջարդել-ջարդոտել, նստել-նստոտել, ծակել-ծակծկել:

6. Հետևյալ բայերից կազմի՛ր կրավորական բայեր՝ ազատել-ազատվել, այրել-այրվել, դարսել-դարսվել, թափել-թափվել, իմանալ-իմացվել, լուծել-լուծվել, տեսնել-տեսնվել, կարել-կարվել, հարգել-հարգվել:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1. Տրված բայերից համակատար դերբայներ ստացի՛ր և դրանցով նախադասություններ կազմի՛ր:

Չափել-չափելիս, շարժվել-շարժվելիս, կապել-կապելիս, մտնել-մտնելիս, տեսնել-տեսնելիս:

Ջերմությունս չափելիս ես անշարժ նստած էի:

Կոտրած ձեռքս շարժելիս ցավում էր:

Կոշիկիս քուղը կապելիս պատահական ոտքս սայթակեց և ես ընկա:

Դասարան մտնելիս ես դուռը թակեցի:

Գեղեացիկ եղանակը տեսնելիս, ես ցանկացա իջնել բակ մաքուր օդ շնչել:

2. Տրված անորոշ դերբայների բացառական և գործիական հոլովներով (ուց, ով վերջավորությամբ ձևերով) նախադասություններ կազմի՛ր:

Լսել, բարձրանալ, հեռանալ:

Լսելով ավելի շատ բանի կհասնես, քան խոսելով:

Դասը լսելուց ուսուցչուհին դեպի ինձ հարց ուղղեց:

Վերև բարձրանալով ես ձգտում էի իմ նպատակին:

Ծառը բարձրանալուց ընկերս պատահական ընկավ:

Հեռանալով Հայաստանից ես ինձ անսովոր զգացի, չնայած որ դա ժամանակավոր էր՝

Հեռանալուց առաջ ես բոլորին բարեբախտեցի:

Հայոց լեզու

Տնային Աշխատանք

1.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևերով գրի՛ր փակագծում դրված բայերը:

Երգելու ժամանակ ձայնը գլուխն էր գցում: (երգել- ե՞րբ)
Ձիու սիրտը պայթել էր քուռակի համար վախից: (վախենալ-ինչի՞ց)
Թեյը տանելուց թափեց: (տանել-ե՞րբ)
Կենսախինդ մարդիկ վախենում են լուրջ կամ տխուր կամ ծանր երևալուց: (երևալ-ինչի՞ց)
Ու Մոսկվա գնալուց առաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարազատ վայրերում: (գնալ-ինչի՞ց)

Մեղր լցնելուց մի կաթիլ գետին թափեց: (լցնել-ե՞րբ)

2. Փակագծում դրված բայերը կետերի փոխարեն գրի՛ր պահանջված ձևով:

Այդ նամակը կարդալուց նա գունատվեց: (կարդալ-ե՞րբ)

Ամբողջը երեկո կարդալուց հոգնած՝ դուրս եկավ զբոսնելու: (կարդալ -ինչի՞ց) Այդ տունը կարդալուց սպասում էր որդու վերադարձին: (կարդալ -ե՞րբ)
Չգիտես ինչու, վախենում էր վերջին կամուրջը մինչև վերջ կառուցելուց: (կառուցել -ինչի՞ց)
Ականջները դժժում էին ամբողջ օրն այդ աղմուկը լսելուց: (լսել -ինչի՞ց)
Իրիկնապահին տուն դերադառնալուց մի անգամ էլ հիշեց խոստումը: (դառնալ-ե՞րբ)
Վիրավորվել էր ընկերոջ՝ առանց պատճառի հետ դառնալուց: (դառնալ -ինչի՞ց)
Վրա-վրա հիվանդանալուց նիհարել էր: (հիվանդանալ -ինչի՞ց)
Հիվանդանալու ժամանակ միշտ էլ նիհարում է: (հիվանդանալ -ե՞րբ)

Հայոց լեզու

1.Առանձնացրո՛ւ բառերի արմատներն ու ածանցները, նշի՛ր կազմությունը:

Անտուն, գրություն, խմորեղեն, մայրություն, օդային, նավավար, դասագիրք, տնտեսուհի:

.1. Նշի՛ր, թե յուրաքանչյուր բառն ինչ խոսքի մասի է պատկանում:

Համակարգիչ, շաքար, փայտյա, մաքուր, չորս, շիշ, ջրաման, երգել, հատակ, սրբել, հագնել, մարդ, ջուր, պայծառ, արևային, զգեստ, գրել, գիրք, կույտ, ջնջոց, մաքրազարդել, պատմություն, երազ, գրկել:

Գոյականհամակարգիչ, շաքար, չորս, շիշ, ջրաման, հատակ, մարդ, ջուր, զգեստ, գիրք, կույտ, ջնջոց, պատմություն, երազ:

Ածական-փայտյա, մաքուր, պայծառ, արևային:

Բայ-երգել, սրբել, հագնել, գրել, մաքրազարդել, գրկել:

2.Տրված բառերի տարբերությունը բացատրի՛ր:

Ուզում էր`հրի, դուրս հանի տղային, բայց ուժը չէր պատում:
Հրի լեզվակները մոտենում էին, իսկ հրշեջները դեռ չէին երևում:

1.Հրի-հրել

2.հրի-հուր

Ժամանակին Անի քաղաքում մի հզոր իշխան կար:

Ամեն ինչ որ ժամանակին անի, փորձն արդյունավետ կլինի:

Անի-անուն

անի-գործողթություն

3.Արմատները միացրո՛ւ և նոր բառեր ստացի՛ր:

Մաքուր մաքուր-մաքրամաքուր

Ջուր աման-ջրաման

Հող գունդ-հողագունդ

Դեղ տուն-դեղատուն

Ճոպան/պարան/ ուղի-ճոպանուղի

Միջին պատ-միջնապատ

Հանք հոր-հանքահոր

Հայոց լեզու

1. Հոլովե՛ք ընկեր, օր բառերը:

ընկերոջ, օրի

ընկերոջն, օրն

ընկեր,օր

ընկերը,օրը

ընկերով, օրով

ընկերից, օրից

ընկերում, օրում

2. Ձևաբանորեն վերլուծե՛ք հետևյալ բառերը՝ գյուղից, պատերազմում, զայրույթով:

Գյուղից֊հասարակ,իրական,բացառական,վերացական,եզակի

Պատերազմում֊իրականիշ,հասարակ,ներգոյական,վերացական,եզակի

Զայրույթով֊իրանիշ,հասարակ,գործիական,վերացական,եզակի

3. Կազմի՛ր տրված ածականների գերադրական աստիճանը՝ վճիտ, շքեղ, չար, բարձր, թանկ, քաղցր, ուժեղ, տաք, խոշոր, ազնիվ:

Վճիտ֊ավելի վճիտ, ամենավճիտ

Շքեղ֊ավելի շքեղ, ամենաշքեղ

Չար֊ավելի չար, ամենաչար

Բարձր֊ավելի բարձր, ամենաբարձր

Թանկ֊ավելի թանկ, ամենաթանկ

Քաղցր֊ավելի քաղցր, ամենաքաղցր

Ուժեղ֊ավելի ուժեղ, ամենաուժեղ

Տաք֊ավելի տաք, ամենատաք

Խոշոր֊ավելի խոշոր, ամենախոշոր

Ազնիվ֊ավելի ազնիվ , ամենազնիվ

4. Գրել տրված բառերի հոլովումները:

Աղջիկ, քաղաք, սեր, ձի, գարուն, կին, օր, մահ, հայր, մայր, գինի, տուն, անուն, գյուղ, ձուկ:

Աղջկա, քաղաքի, սիրո, ձիու,գարնան, կնոջ, օրվա, մահվան, հոր, մոր, գինու, տան, անվան, գյուղի, ձկան:

5.. Առանձնացրո՛ւ որակական և հարաբերական ածականները: Փայտե, մարդկային, արդար, շռայլ, խիզախ, լեռնային, մայրական, ամուր, բարձր, գեղեցիկ, շքեղ:

Որակական֊մարդկային,արդար,շռայլ,խիզախ,ամուր,բարձր,գեղեցիկ,շքեղ

Հարաբերական֊փայտե,մայրական,լեռնային

6.Գտի՛ր սխալ բառերը՝ լավագույն, գեղեցկագույն, ամենալավ, ամենաճիշտ, ամենալավագույն, ամենամեծագույն, վարդագույն:

7.Գրի՛ր բացարձակ թվականի երկու օրինակ:տասը,ութսուն:

Գրի՛ր կոտորակային թվականի երկու օրինակ:մեկ երկրորդ, մեկ չորրորդ:

Գրի՛ր բաշխական թվականի երկու օրինակ:երեքական, երկու-երկու

Գրի՛ր դասական թվականի երկու օրինակ:երկրորդ,չորրորդ

Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

Բայի կազմությունը
1. Տրված բառերից կազմե՛ք բայեր: Ի՞նչ վերջավորություն ունեն բայերն ուղիղ ձևում:
Գիր, ղեկավար, խաղ, երգ, վազք, կռիվ, վախ, մոտ, բուժում, սեր:
Գրել-ել
ղեկավար-ել
խաղ-ալ
երգ-ել
կռիվ-ել
վախ-ալ
մոտ-են
բուժում-ել
սեր-ել
2. Բայերն ըստ կազմության լինում են պարզ և ածանցավոր: Տրված են բայեր, բաժանի՛ր խմբերի: Թարմացնել, խմել, կռվել, վախեցնել, ներկոտել, ցեխոտել, խաղացնել, երգել, փախչել:
Պարզ-խմել,կռվել,երգել։
Ածանցավոր -թարմացնել,վախեցնել,ներկոտել,ցեղոտել,խաղեցնել,փախչել։
Բայական ածանցներ
Սոսկածանցներ— ան, են, ն, չ , օրինակ՝ քար-ան-ալ
Պատճառական ածանցներ- ացն, եցն, ցն, օրինակ՝ վազ-եցն-ել , որոշ բայերի դեպքում հնարավոր չի կազմել, կազմվում է տալ բայի հարադրությամբ, օրինակ՝ գրել տալ
Բազմապատկական ածանցներ- ատ, ոտ, կոտ, տ, կռտ, օրինակ՝ կտր-ատ-ել, կծ-ոտ-ել
Կրավորական ածանց- վ, օրինակ՝ լավանալ-լվացվել, հրավիրել-հրավիրվել

3. Հարադրական բայերը գրե՛ք մեկ բառով
լաց լինել-լացել
հոգ տանել-հոգալ
գլուխ տալ-խոնհարվել։

Այլ հարադրություններ՝ ասել-խոսել, ուտել-խմել:
4. Հետևյալ բայերից կազմի՛ր պատճառական բայեր:
Ամաչել, գաղթել, բազմանալ, հիշել, նկարել, մոլորել, խենթանալ, հագենալ, սահել, վերջանալ:
Ամաչել-ամաչեցնել
գաղթել-գաղթեցնել
բազմանալ-բազմեցնել
հիշել-հիշեցնել
նկարել-նկարեցնել
մոլորել-մոլորեցնել
խենթանալ-խենթեցնել
հոգենալ-հոգեցնել
սահել-սահեցնել
վերջանալ-վերջացնել։

5. Հետևյալ բայերից կազմի՛ր բազմապատկական բայեր ՝ կապել, ցատկել, կոտրել, ջարդել, նստել, ծակել:
կապել-կապոտել
ցատկել-ցատկոտել
կոտրել-կոտրատել
ջարդել-ջարդոտել
նստել-նստոտել
ծակել-ծակոտել
6. Հետևյալ բայերից կազմի՛ր կրավորական բայեր՝ ազատել, այրել, դարսել, թափել, իմանալ, լուծել, տեսնել, կարել, հարգել:
ազատել-ազատվել
այրել-այրվել
դարսել-դարսվել
թափել-թափվել
իմանալ-իմացվել
լուծել-լուծվել
տեսնել-տեսնվել
կարել-կարվել
հարգել-հարգվել

Հայոց լեզու

Дракон, вместо того, чтобы быть тварью, порожденной фантазией арийца, как следствие созерцания молний, освещавших пещеру, в которой он обитал, как это полагают некоторые мифологи, есть животное, которое однажды жило и влачило свои тяжелые кольца-извивы, и, может быть, даже летало…

Վիշապը, փոխարենը արիի ֆանտազիայի կողմից առաջացած էակ լինելը, կայծակի մտորումների արդյունքում, որը լուսավորել է իր ապրած քարանձավը, ինչպես կարծում են որոշ դիցաբաններ, կենդանի է, որը ժամանակին ապրել է և քաշել իր ծանր ոլորումը:Շրջադարձ-օղակներ, և գուցե նույնիսկ նա թռչել է …

Հայոց լեզու

Մարդը բնության մասնիկն է

Մարդը բնության մի փոքրիկ մասնիկն է:Մարդը և բնությունը բարեկամնե՞ր են , թե՞ թշնամիներ , դժվար է ասել:Հաճախ պատահում է, որ մարդը կարող է թշնամի հանդիսանալ բնությանը և կարող է լինել նաև ճիշտ հակառակը՝ այսինքն բնությունը մարդու հանդեպ համարվի թշնամի: Մեզ հիացմունք են պատճառում երկնքի աստղերը, բարձր լեռները, հարթավայրերը, օվկիանոսները, գետերը և այլն: Զարմանալի է նաև բույսերի և կենդանիների աշխարհը: Բայց երկրագնդի վրա ամենայուրահատուկը մարդն է: Մարդը ևս կենդանի բնության մաս Է կազմում: Առանց բնության մարդը չի կարող գոյություն ունենալ, ապրել և աշխատել: Ի տարբերություն կենդանիների, մարդը ստեղծում է և ստեղծագործում: Որովհետև մարդը բնության միակ բանական, այսինքն՝ մտածող էակն է: Նա ունի նաև խոսելու և աշխատելու ունակություն:Մեր առօրյան լի է բազմաթիվ խնդիրներով, սակայն հայտնվելով վայրի բնության մեջ՝ հասկանում ես, որ դրանք շատ փոքր են: Անծայրածիր օվկիանոսներ, ընդարձակ անտառներ, անհաղթահարելի բարձունքներ, փոթորկոտ ծովեր և անծայրածիր անապատներ. այս ամենը խոսում է բնության մեծ ուժի և հզորության մասին: Մարդը չպետք է մոռանա, որ ինքը բնության մի մասն է, պետք է բնությունը պահել ու պահպանել…

Հայոց լեզու

Դասարանական աշխատանք

Որոշյալ դերանուններ՝ ամբողջ, ամեն, ամեն ինչ, ամենքը, բոլորը յուրաքանչյուրը, ողջը, համայն, ամենայն….
1. Դուրս գրի՛ր որոշյալ դերանունները, գրի՛ր հոլովը:
Աղջկա քնքուշ հոգին բոլորը գիտեն: հայցական
Ամենքից շատ նա էր սպասում դրան: բացառական
Յուրաքանչյուրն իր մասին էր մտածում: ուղղական
Ամենոք աշխատում էր չխախտել լռությունը: ուղղական
Խոսեցին ամեն ինչից: բացառական

Անորոշ դերանուններ՝ ինչ-որ, ոմն, որևէ, ովևէ, մի քանիսը, այլ, ուրիշ, ոմն-ոմանք մի քանի…
2. Կազմի՛ր տրված անորոշ դերանունների սեռ. հոլովը՝ ուրիշ, մի քանիսը, այսինչ:
ուրիշ-ուրիշի
մի քանիսը-մի քանիսի
այսինչ-այսինչի
3. Գտի՛ր անորոշ դերանունները, որոշի՛ր պաշտոնը:
Ոմանք արդեն անուշ երազներ էին տեսնում: ենթակա
Եվ ուրիշ է կարոտս հիմա: ստոգենի
Իմ հոգում ինչ-որ անհանգստություն կար: ենթակայի լրացում

Հայոց լեզու

Փոխադարձ դերանունները ցույց են տալիս փոխադարձ հարաբերությամբ միմյանց հետ կապված առարկաներ կամ անձեր՝ առանց դրանք անվանելու:
Փոխադարձ դերանուններն են՝ իրար, միմյանց, մեկմեկու կամ մեկմեկի:

1. Ընդգծի՛ր փոխադարձ դերանունները, որոշի՛ր դրանց հոլովը:
Մեզ կյանքը նետեց միմյանցից հեռու: (բացառական)
Մենք չուզեցինք մեկմեկու կանչել: (սեռական)
Ընտանիքի անդամները հպարտանում էին իրարով: (գործիական)

Հարցական դերանունները արտահայտում են հարցում:
Միայն ո՞վ դերանունն է, որ գոյականից տարբեր հոլովում ունի: Նայի՛ր հոլովման աղյուսակին և ասա ինչով է տարբերվում գոյականի հոլովումից:
Ուղղ. ո՞վ
Սեռ. ո՞ւմ
Տր.  ո՞ւմ
Հայց. ո՞ւմ
Բաց. ո՞ւմից
Գործ. ո՞ւմով

Գոյականի հոլովման ժամանակ վերջավորություն է ավելանում, իսկ դերանվան հոլովման ժամանակ փոխվում է արմատը։

Գրի՛ր ո՞վ դերանվան հոգնակին:
Ովքե՞ր
Գրի՛ր ե՞րբ դերանվան սեռական և բացառական հոլովները:
Երբվա՞, Երբվանի՞ց
Գրի՛ր ո՞ր դերանվան հոգնակին:
Որո՞նք
Ո՞վ կլուծի այս հարցը: Գրի՛ր ո՞վ հարցական դերանվան պաշտոնը:
Ենթակա
Քո ուզածն ի՞նչ է : Գտի՛ր նախադասության ստորոգյալը:
ի՞նչ է

Հարցական դերանունները արտասանվում են հարցական առոգանությամբ և կազմում են հարցական նախադասություններ: Հարցական դերանունների վերջին ձայնավորի վրա դրվում է հարցական նշան՝ ո՞վ, ե՞րբ ինչպիսի՞ և այլն: Բացառություն են ի՞նչը, ո՞րը, քանի՞երորդ, ո՞րերորդ, քանի՞սը: 

2. Կետադրի՛ր նախադասությունները, ընդգծի՛ր հարցական դերանունները:
Ինչո՞ւ են քանդվում մարդկանց իրար միացնող կամուրջները:
Ինչի՞ց փշրվեց այն կարևոր թելը, որ պահում էր մեզ:
Ո՞վ կահասկանա ինձ:
Դու կռվել ես նրա հետ, ինչի՞ համար:

Հարաբերական դերանունները նույն հարցական դերանուններն են, որոնք, սակայն, արտահայտում են ոչ թե հարցում, այլ մի նախադասության կապը, հարաբերվելը մյուսին:
Օր՝. Ինչ աղբյուրից մարդ ջուր խմի, էն աղբյուրը քար չի գցի:
Ով աշխատի, նա կուտի:
Հարաբերական դերանունները հոլովվում են հարցական դերանունների պես և նախադասության մեջ կատարում են նույն պաշտոնները, ինչ որ հարցականները:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1. . Տեքստը փոխադրի՛ր չորսհինգ նախադասությամբ:

Կրիան ու նապաստակը վիճեցին, թե ո՛վ է ավելի արագ վազում: Քանի որ խոսքով իրար ոչինչ չկարողացան ապացուցել, որոշեցին մրցել: Հանդիպման տեղը նշեցին ու բաժանվեցին: Նապաստակը չէր կասկածում, որ ինքն իսկապես արագավազ է: Նա հույսը դրեց իր բնատուր արագավազության վրա ու ճամփեզրին պառկեց , մուշմուշ քնեց, որ մի քիչ հանգստանա: Իսկ կրիան հասկանում էր, որ ինքը դանդաղաշարժ է, դրա համար էլ առանց հանգստանալու վազում էր ու վազում: Այդպես նա քնած նապաստակից առաջ անցավ ու նվաճեց հաղթողի պարգևը:
Այդպես է, երբ բնական ընդունակությունները չեն օգտագործվում, աշխատասիրությունը հաղթում է:

Կրիան ու նապաստակը վիճեցին, թե ո՛վ է ավելի արագ վազում: Քանի որ խոսքով իրար ոչինչ չկարողացան ապացուցել, որոշեցին մրցել: Նապաստակը չէր կասկածում, որ ինքն իսկապես արագավազ է, և մուշ-մուշ քնեց, բայց կրիան հասկանում էր, որ ինքը դանդաղաշարժ է, դրա համար էլ առանց հանգստանալու վազում էր ու վազում: Այդպես նա քնած նապաստակից առաջ անցավ ու նվաճեց հաղթողի պարգևը:
Այդպես է, երբ բնական ընդունակությունները չեն օգտագործվում, աշխատասիրությունը հաղթում է:

2.Առաջին երկու և վերջին երկու նախադասությունները դարձրո՛ւ մեկական նախադասություն, մի նախադասություն էլ հանի՛ր և տեքստը փոխադրի՛ր երեք նախադասությամբ:

«Ալոն» աշխարհում ամենատարածված բառերից է: Այսօր դա գործածվում է հեռախոսային խոսակցությունների ժամանակ: Բայց բոլորը չեն, որ հասկանում են «ալոն»: Դա շատ ավելի հին է, քան հեռախոսը: Մինչև հեռախոսի գյուտն այդ բառը նավերի վրա է օգտագործվել՝ խոսափողով կանչերի ժամանակ: «Ալո» նշանակում է «լսում եմ»:

«Ալոն» աշխարհում ամենատարածված բառերից էյսօր դա գործածվում է հեռախոսային խոսակցությունների ժամանակ և Մինչև հեռախոսի գյուտն այդ բառը նավերի վրա է օգտագործվել՝ խոսափողով կանչերի ժամանակ նաև «Ալո» նշանակում է «լսում եմ»: Բայց բոլորը չեն, որ հասկանում են «ալոն»: Դա շատ ավելի հին է, քան հեռախոսը:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1. Հետևություններից ո՞րն է (որո՞նք են) համապատասխանում տեքստին: Ընտրությունդ հիմնավորի՛ր: Կարող ես նաև այլ հետևություն անել:

Արագիլին հարցրին.

իմաստո՛ւն հավք, ինչո՞ւ ես անվերջ մի ոտքի վրա կանգնում:
Պատասխանեց.
Որպեսզի գոնե մի քիչ թեթևացնեմ աշխարհի բեռը:
Հետևություն
ա) Մարդիկ մեծամիտ են ու շատ կարևորում են իրենց: Նրանց թվում է, թե իրենք են տանում աշխարհի հոգսը, և իրենցից է կախված, թե աշխարհն ինչպե՛ս է ապրում:
բ) Կա մարդ, որ այնքան բարի է, աշխարհի ու մարդկանց նեղություն չտալու համար պատրաստ է «մեկ ոտքի վրա» ապրելու: Իր կյանքը կդժվարացնի, միայն թե ուրիշների համար հեշտ լինի:
գ) Ծույլ մարդիկ, իրենց բան ու գործը թողած, ամբողջ օրը կարծես աշխարհի հոգսն են հոգում:
դ)Կան պարծենկոտ մարդիկ, որոնք իրենց ամենասովորական արարքները շատ են կարևորում ու դրանք վեհ գաղափարներով բացատրում:
ե) Բոլոր մարդիկ պիտի մեկ ոտք ունենան, որ երկրի բեռը թեթև լինի:
զ) Մարդիկ պետք է հարգեն դիմացինների սովորությունները և դրանց վերաբերող ավելորդ հարցեր չտան, թե չէ երբեմն շատ անհեթեթ պատասխաններ կլսեն: Ամեն ինչ չէ, որ բացատրելի է:
է) Մարդիկ այնքան եսասեր ու շահամոլ են, որ երբեք, մի թռչունի չափ անգամ չեն մտածի իրենց երկրի մասին:

2. Սկզբից տասը տասներկու նախադասություն ավելացրո՛ւ, որ ամբողջական տեքստ դառա:

Նա որոշեց արագ պատասխանի և նամակը հետ ուղարկի:Նա արագ պատասխանեց նամակին և ճանապարհ ընկավ: Բակում դեպք էր պատահել և շատ մարդիկ էին հավաքվել, ոչ ոք նրան թույլ չէին տալիս անցնել: Նա տխրում էր, որովհետև ժամանակ էր անցնում : Հետո նա գիտակցեց, որ ոչ մի վարկյան չպետք է կորցնի: Նա խնդրեց մարդկանց ճանապարհ տալ իրեն, բայց, ոչ ոք չէր ցանկանում, բայց մի խորամանկ և բարի մարդ շատ հեշտությամբ անցկացրեց նրան այդ խցանումից:Այնուհետև մեծ-մեծ քայլերով կտրեց-անցավ բակն ու վազելով մոտեցավ փոստարկղին: Նամակն արագ հանեց գրպանից, գցեց արկղը: Վերջ: Ձեռքերը թափ տվեց ու գնաց առաջ:

Հայոց լեզու

Ականջօղ, աղբյուր, աղոթք, արևածագ, աշխույժ, բույր, բարձր, բախտ, զայրույթ, ըմպել, ժխոր, խաբել, կազմվածք, հայելի, կահույք, կմախք, մրրիկ, չքնաղ, աշխարհ, սանդուղք, որբ, հրճվել, հարթ:

ականջօղ-գոյական

աղբյուր-գոյական

աղոթք-գոյական

արևածագ-գոյական

Աշխույժ-ածական

բույր-գոյական

բարձր-ածական

բախտ-գոյական

Զայրույթ-գոյական

Ըմպել-բայ

Ժխոր-գոյական

Խաբել-բայ

Կազմվածք-գոյական

Հայելի-գոյական

Կահույք-գոյական

Կմախք-գոյական

Մրրիկ-գոյական

Չքնաղ-ածական

Աշխարհ-գոյական

Սանդուղք-գոյական

Որբ-ածական

Հրճվել-բայ

Հարթ-գոյական

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1. Որտեղ հնարավոր է, ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր գոյականներով:

Օրինակ`

Աշխարհում ոչ մեկին նրանից շատ չի սիրում:- Աշխարհում ոչ մեկին որդուց շատ չի սիրում:

Իշխանն իրեն էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:

Իշխանը Սարգսին էլ չէր խնայում, վաղ առավոտից մինչև ուշ երեկո թամբին էր:

Երկիրը արևի շուրջը պտտվում է մի տարում:

Երկիրը իր մեկը օրում է պտտվում:

Մայրս ասում էր, որ ինքը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:

Մայրս ասում էր, որ դուստրը երեկոյան հյուրեր է ընդունելու:
Այդ մարդն իրենից բացի բոլորին վստահում է:

Այդ մարդն տղայից բացի բոլորին վստահում է:

2. Կետերը փոխարինի՛ր տրված դերանուններով: Ուշադրություն դարձրո՛ւ կետադրությանը:

Ով, ինչ, երբ, որտեղ, ինչքան:

Ե՞՜րբ է ջուր հավաքվում այս փոսում:

Ինձ հետաքրքրում է, թե որտեղի՞ց է ջուր հավաքվում այս փոսում:Ի՞նչ պետք է անեն՝ տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար:
Իրենք էլ չգիտեն, թե ինչ պետք է անեն տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար:
Ո՞վ պետք է վերականգնի հատված անտառները:
Ձեզ հարց տվե՞լ եք, թե պետք է վերականգնի հատված անտառները:
Ինչքա՞նԺամանակ է պետք՝ ամեն ինչ վերականգնելու համար:
Ճարտարապետին հարցնում են, թե ….ժամանակ է պետք ամեն ինչ վերականգնելու համար:
Ո՞վայդպես գրավեց քո ուշադրությունը:
Ցո՛ւյց տուր տեսնեմ , թե Ով .այդպես գրավեց քո ուշադրությունը:
Ե՞րբ ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:
Գոնե ասա՛, թե Երբ ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:

Հայոց լեզու

Պարտավոր եմ, թե ուզում եմ

Բոլորի կյանքն էլ կազմված է պարտականություններից և իրավունքներից, երազանքներից և ցանկություններից:Բոլոր տարիքներում էլ մարդ ունի իր սեփական պարտականությունները:Սակայն աշխարհում կան այնպիսի մարդիկ, որոնք ուղղակիորեն չեն ցանկանում կատարել իրենց պարտականությունները, բայց դրա տեղը երազում են իրենց հրաշալի կյանքի մասին, բայց միևնույնն է նրանք իրենց բոլոր տրված առաջադրանքներին և պարտավորություններին անտարբեր են վերաբերվում:Եթե այսպիսի մարդիկ շատ լինեն, աշխարհը մի մեծ քայլ կկատարի դեպի ետ:Այո, լինում է այնպես, երբ պարտականությունը և ցանկությունը չեն համընկնում, բայց պետք չէ հուսախափ լինել, քանի որ դա միայն դաստիարակում է մարդուն:Այնպես որ, եթե ցանկանում ես հասնել քո նպատակին պետք է կատարես քո պարտականությունները:

Հայոց լեզու

1. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:
Ո՞վ եկավ:
Ո՞ւմ պայուսակը:
Մոտենալ ո՞ւմ :
Հեռանալ ումի՞ց:
Հիանալ ումո՞վ:

Ո՞վ եկավ:
Նա եկավ:

Ո՞ւմ պայուսակը:
Իմ պայուսակը:
Քո պայուսակը:
Նրա պայուսակը:
Իր պայուսակը:
Մեր պայուսակը:
Ձեր պայուսակը:
Նրանց պայուսակը:
Իրենց պայուսակը:

Մոտենալ ո՞ւմ:
Մոտենալ ինձ:
Մոտենալ քեզ:
Մոտենալ նրան:
Մոտենալ իրեն:
Մոտենալ մեզ:
Մոտենալ ձեզ:
Մոտենալ նրանց:
Մոտենալ իրենց:

Հեռանալ ումի՞ց:
Հեռանալ ինձնից:
Հեռանալ քեզնից:
Հեռանալ նրանից:
Հեռանալ իրենից:
Հեռանալ մեզնից:
Հեռանալ ձեզնից:
Հեռանալ նրանցից:
Հեռանալ իրենցից:

Հիանալ ումո՞վ:
Հիանալ ինձնով:
Հիանալ քեզնով:
Հիանալ նրանով:
Հիանալ իրենով:
Հիանալ մեզնով:
Հիանալ ձեզնով:
Հիանալ նրանցով:
Հիանալ իրենցով:

2. Տրված դերանուններով (սեռական հոլով) նախադասություններ կազմի՛ր: Իմ, քո, նրա, իր, մեր, ձեր:
Իմ սիրելի առարկան դա Հանրահաշիվն է:
Քո հեռախոսը դուր եկավ ինձ։
Նրա եղբոր անունը Սամվել էր։
Իր ձեռքը կոտրվել էր վատ պատահարի սկզբմունքով:
Մեր քաղաքը գնվում է Հայաստանում։
Ձեր տան դիզայնը շատ գեղեցիկ է։

3. Ուշադրությո՛ւն դարձրու ընդգծված դերանուններին և որոշի՛ր, թե ո՞ւմ անվան փոխարեն են դրվում դրանք:

Զինվորն ասաց, որ ինքը (զինվորը) գիշերը գնացքով է գնալու ու նրան էլ (որևէ մեկին) է տանելու իր հետ:
Որսորդը բողոքում էր, որ ինքն (որսորդն) անտառում արջ է տեսել, իսկ նա (որևէ մեկը) չի հավատում իրեն:
Գիտնականն ասում է, որ իրեն (գիտնականին) իրեղեն ապացույցներ են պետք, նա (որևէ մեկը) իզուր է ուզում խոսքով ապացուցել:
Անծանոթն ասաց, որ նա (որևէ մեկը) իզուր է անհանգստանում, ինքը (անծանոթը) միայն մի բաժակ ջուր է ուզում:
Հետախույզն ընկերոջը հորդորում էր, որ նա (ընկերը) իզուր ժամանակ չկորցնի, ինքը (հետախույզը) գիտի, որ այդտեղ այլևս գետ չկա:

Հայոց լեզու

Թարգմանություն
Ученые Гарвардского университета в США доказали, что Земля в прошлом, до возникновения жизни, представляла собой почти полностью покрытую океаном планету, однако со временем огромные объемы воды были поглощены мантией. Об этом сообщается в статье, опубликованной в журнале AGU Advances.
Միացյալ Նահանգների Հարվարդի համալսարանի գիտնականներն ապացուցել են, որ Երկիրն անցյալում, նախքան կյանքի առաջացումը, գրեթե ամբողջությամբ ծածկված օվկիանոսով մոլորակ էր, բայց ժամանակի ընթացքում հսկայական քանակությամբ ջուր կլանվեց թաղանթի մեջ: Այս մասին հաղորդվում է մի հոդվածում, որը տպագրվել է AGU Advances ամսագրում:

Հայոց լեզու

Դիտել Չարենցի մասին պատմող ֆիլմը:

Ըստ ֆիլմի ներկայացնել 5 հետաքրքիր փաստ Չարենցի մասին:

1.Չարենցը ծնվել է 1897 թվականին Կարսում։ Գիտելիքների պակասը նա լրացրել է կյանքի համալսարաններում և ընթերցանությամբ։
2.1932 թվականին լրանում է Չարենցի գրական գործունեության 20 տարին։ Նա ունեցել է սեր բանաստեղծուհի Լեյլիի հետ, որը նրանից մեծ էր տասներեք տարով: Նա ունեցել շատ հարբերություներ, բայց նա ամուսնացավ Արփենիկ Տեր-Աստվածարյանին, ով ծնվել էր 1888 թվականին Նախիջևանում։ 3.Չարենցը նաև նկարահանվել է ֆիլմերում: Մահվան տեսիլ գեղարվեստական դրաման նկարահանվել է 2012 թվականին, որտեղ պատմում էին Եղիշե Չարենցի մասին:
4.Ըստ մեկ ուրիշ աղբյուրի՝ հնչյունային և տեղաշարժային փոփոխությունների է ենթարկել ռուս գրող Պուշկինի ՙՙԱնչար՚՚ ստեղծագործությունը, արդյունքում ստացվել է Չարենց:
5.Չարենցի պատանեկան տարիների մտերիմերը Չարենց անվանումը բացատրում են, նրանով, որ նա փոքր ժամանակ շատ աշխույժ և չար երեխա է եղել: Տանը նրան այնքան են չար անվանել, որ անունը Չարենց էլ մնացել է

Հայոց լեզու

1.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, նրանք անձնական դերանունների համապատասխան ձևերով:

Մոտենալ ո՞ւմ:
Մոտենալ ինձ:
Մոտենալ քեզ:
Մոտենալ նրան:
Մոտենալ իրեն:
Մոտենալ մեզ:
Մոտենալ ձեզ:
Մոտենալ նրանց:
Մոտենալ իրենց:

Հեռանալ ումի՞ց:
Հեռանալ ինձնից:
Հեռանալ քեզնից:
Հեռանալ նրանից:
Հեռանալ իրենից:
Հեռանալ մեզնից:
Հեռանալ ձեզնից:
Հեռանալ նրանցից:
Հեռանալ իրենցից:

Հիանալ ումո՞վ:
Հիանալ ինձնով:
Հիանալ քեզնով:
Հիանալ նրանով:
Հիանալ իրենով:
Հիանալ մեզնով:
Հիանալ ձեզնով:
Հիանալ նրանցով:
Հիանալ իրենցով:

2. Կետերը փոխարինի՛ր տրված դերանուններով: Ուշադրություն դարձրո՛ւ կետադրությանը:

Ով, ինչ, երբ, որտեղ, ինչքան:

Ինչքան է ջուր հավաքվում այս փոսում:

Ինձ հետաքրքրում է, թե ինչքան է ջուր հավաքվում այս փոսում:Ինչ պետք է անեն՝ տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար:
Իրենք էլ չգիտեն, թե ինչ պետք է անեն տարածքի գեղեցկությունը պահպանելու համար:
Ով պետք է վերականգնի հատված անտառները:
Ձեզ հարց տվե՞լ եք, թե ով պետք է վերականգնի հատված անտառները:
Ինչքան Ժամանակ է պետք՝ ամեն ինչ վերականգնելու համար:
Ճարտարապետին հարցնում են, թե ինչքան ժամանակ է պետք ամեն ինչ վերականգնելու համար:
Որտեղ այդպես գրավեց քո ուշադրությունը:
Ցո՛ւյց տուր տեսնեմ , թե որտեղ .այդպես գրավեց քո ուշադրությունը:Երբ ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:
Գոնե ասա՛, թե երբ ես պատմելու քո վերջին ճամփորդության մասին:

Հայոց լեզու

1.Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայից կազմված դերբայներով (ապրելիս, ապրող, ապրած, ապրել):

Նրա ապրած երկար ու ձիգ տարիների մասին ընդամենը մի երկու նախադասություն կարելի է պատմել:

Գետափին՝ զով ծառերի ստվերում ապրում հիշում էր իր անապատը, խանձված ավազը:

Կարտոֆիլի արտում ապրող բզեզն արագ բազմանում է ու շարժվում առաջ՝ նոր տարածություններ գրավելու:

Ուզում էր քաղաքից դուրս ու մենակ՝ապրելիս։ հեռու մի դաշտում:

2. . Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայի դիմավոր ձևերով:

Քանի՛ տարի ապրում ես մեր երկրում ու չգիտե՞ս մեր օրենքները:
Եթե մի երկու ամիս էլ ապրես այս խոնավ ու անարև երկրում, բոլորովին կմոռանա՞ք մեր գյուղը:
Մի քանի օր այստեղ ապրի ու կտեսնի, թե ի՞նչ դժվար է օրվա հոգսը հոգալը:

Այստեղ ապրելով ուրիշ ելք չունեմ:
Դու երկար ես ապրել այս աշխարհում ու շատ բան ես տեսել, ինձ մի խորհուրդ տո՛ւր:

3. Տրված նախադասություններն ընդարձակի՛ր՝ բոլոր անդամներին ավելացնելով լրացումներ:

Օրինակ`
Ընկերոջը չէր պատմել:- Մտերիմ ընկերոջը ոչինչ չէր պատմել:
Սպիտակ Աղավնին շատ հավատարիմ է:
Ուժեղ Հնդիկներն են երկար ժամանակ կառուցել քաղաքը:
Հնարամիտ Ինկերն արհեստական կղզիներ են սարքում ջրագռավների համար:
Խելամիտ Գիտնականը շատ երկար փորձում էր հասկանալ:
Դեղին Ավտոբուսը լիքն էր ուղևորներով:
Հնամյա Քարանձավի հին մուտքը փակ էր:

Հայոց լեզու

1.Գրի՛ր շարադրություն վերնագրերից մեկով
Գույնը մարդու կյանքում
Գույնը մարդու կյանքում ունի մեծ նշանակություն։Ամեն ինչ մարդը ընկալում է յուրովի և գույնը նպաստում է դրան։ Արևի վառ գույնը կարծես բաձր տրամադրություն է ստեղծում իր ոսկեգույն ու դեղին երանգների շնորհիվ։ Ամեն մեկի մոտ գույնն ու իր երանգները յուրովի են ազդում։ Օրինակ երկնքի երկնագույն երանգը ինձ վրա հանգստացնող ազդեցություն է թողնում:Կարծում եմ, ամեն մարդու մոտ էլ տրամադրության որոշակի փոփոխություն է լինում իր հագած հագուստի գույնից, կամ իրեն շրջապատող տարացքի գունազարդումից։ Գույների ճիշտ համադրությունը առավել ճիշտ և զգայուն են ընկալում նկարիչները։ Նրանք գույնի միջոցով կարողանում են արտահայտել իրենց տրամադրությունը և ակամային դա հասանելի դարձնել հանրությանը։ Երևի երբեք չկարողանամ պատկերացնել աշխարհն առանց տաք ու սառը գույների, որոնք խոսում են առանց բառերի։

2. Թարգմանել որևէ նյութ՝ 1, 2, 3, 4
Легенд о Бермудском треугольнике, пожалуй, не меньше, чем о богах Древней Греции. Считается, что этот район Саргассова моря в Атлантике чрезвычайно опасен. Здесь происходят аномальные явления и бесследно исчезают морские и воздушные суда.

Թարգմանություն

Հավանաբար, ավելի քիչ լեգենդներ կան Բերմուդյան եռանկյունու մասին, քան Հին Հունաստանի աստվածների մասին: Ենթադրվում է, որ Ատլանտյան օվկիանոսի Սարգասսո ծովի այս տարածքը ծայրաստիճան վտանգավոր է: Այստեղ անոմալ երևույթներ են տեղի ունենում, իսկ նավերն ու օդանավերը անհետանում են առանց հետքի:

Հայոց լեզու

Գրել պարզ , մեկ արմատից կազմված բացարձակ թվականներ՝
1, 2, 3
Գրել ածանցով կազմված բացարձակ թվականներ՝
հնգական, հիսուն, վաթսուն
Գրել բարդ կամ բարդածանցավոր բացարձակ թվականներ՝
բարդ-26, 17
բարդածանցավոր-39, 35
Կցական և հարադրական բարդություններ։
կցական-1-99
հարադրական-100-ից սկսվող
1. Տրված թվերը գրի՛ր այբուբենի տառերի թվային արժեքով՝ 624, 331, 1989, 6500: Տառերի թվային արժեքով գրի՛ր նաև քո ծննդյան թիվը:
1. Գրի՛ր բացարձակ թվականի երկու օրինակ:
Երկու, չորս
2. Գրի՛ր կոտորակային թվականի երկու օրինակ:
Մեկ երրորդ, վեց հինգերորդ
3. Գրի՛ր բաշխական թվականի երկու օրինակ:
Հնգական, չորս-չորս
4. Գրի՛ր դասական թվականի երկու օրինակ:
Առաջին, երկրորդ
5. Տրված թվականները գրի՛ր տառերով և հայակական այբուբենի տառերի թվային արժեքով՝ 1967, 5006-րզ, 305-յե, 441-նխա, 67-կէ, 53-ծգ:

Հայոց լեզու

1. Տեքստը վերականգնել պարբերությունների հաջորդականությունը փոխելով: Փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է պարբերությունը (պարհին հայերեն՝ բոլորում, պարբերություն հին հայ.՝ շրջան):

Փոխանակությունը պարզեցնելու համար մարդիկ փորձում էին իբրև փոխանակման միջոց ծառայող ամենահարմար առարկան գտնել: Անասունը, մթերքն ու մորթեղենը, որպես փող, հարմար չէին, որովհետև խնամք էին պահանջում ու շուտ էին փչանում: Մարդիկ աստիճանաբար հասկացել էին, որ փողը ոչ թե ժամանակավոր, այլ մշտական ու հաստատուն պիտի լիներ: Նաև դիմացկուն լիներ, որ ձեռքից ձեռք անցնելիս շուտ չփչանար: Թեթև լիներ, որ կրելը հեշտ լիներ: Իսկ արժեքը և´ եզան ու տան, և՛ նավի ու հողակտորի, և՛ ցանկացած այլ առարկայի արժեքի հետ պիտի համեմատվեր: Ու պիտի բաժանվեր մանր մասերի, որ մանր առարկաների գնումներ էլ կատարվեին:
Բայց փոխանակություն կատարելը բարդ էր, քանի որ իրերն ու մթերքները տարբեր արժեքներ ունեին: Արժեքը կախված էր նրանից, թե ինչքա՛ն աշխատանք էր ծախսվել այս կամ այն առարկան կամ մթերքը ստանալու համար, կամ դրանք ձեռք բերելու համար ի՛նչ դժվարություններ ու վտանգներ էին հաղթահարվել: Մեկ ոչխարի դիմաց, օրինակ, կարելի էր երկու կացին կամ չորս սափոր կամ էլ մեկ անդրավարտիք ստանալ, իսկ հովազի ժանիքներից ու ճիրաններից պատրաստված ապարանջանի փոխարեն՝ նավակ կամ մի զույգ եզ: Հազարամյակներ առաջ մարդիկ չգիտեին, թե ի՛նչ է փողը, պարզապես զանազան առարկաներ էին փոխանակում միմյանց հետ: Բրուտները խեցե ամաններ ու սափորներ էին տալիս, դարբինները՝ դանակներ, կացիններ ու նետերի ծայրապանակներ, երկրագործները՝ հացահատիկ, յուղ, գինի, անասնապահները՝ միս, բուրդ, կաշի, հաղթանակած մարտիկներն էլ՝ իրենց գերիները:
Դրա հետ նոր պահանջ ծագեց: Հարկավոր էր, որ ամենամանր մասերի բաժանելու ժամանակ էլ փողի ընդհանուր արժեքը չփոքրանար: Օրինակ, եթե մորթին բաժանեին մանր կտորների, կտրոներից ամեն մեկի արժեքն էլ զրո կլիներ, միաժամանակ բոլորինն էլ: Բոլորը, այդ պահանջներին քիչ թե շատ համապատասխանող առաջին փողերից էին խեցիները:

2.Տրված տեքստն ընդարձակի՛ր` կետերի փոխարեն գրելով նախադասություններ, որոնք նկարագրեն նախորդ կամ հաջորդ նախադասության առարկան կամ վերաբերմունք արտահայտեն:

Որսորդը մեծ դժվարությամբ մի հավք բռնեց: Նա ուզում էր հավքին սպաներ: Հավքը հանկարծ լեզու առավ ու ասաց.
-Որսո՛րդ, ինձ բա՛ց թող, քո լավության դիմաց քեզ համար երեք հատ մարգարիտ կածեմ:
Որսորդը հավատաց ու բաց թողեց: Հավքը ծառի վրա թռավ, մի բարձր ճյուղի նստեց: Բայց նա ոչինչ չէր ածում: Որսորդն էլ կանգնել ու մարգարիտներին էր ապասում: Որսորդը սպասում էր, որ հավքն իր խոստումը կատարի: Բայց հավքն իր խոստումը կատարելու միտք էլ չուներ: Որսորդը զղջաց ու ձեռքը պարզեց, որ նրան նորից բռնի, բայց չհասավ: Որսորդը բարկացավ: Հավքը ծիծաղեց ու ասաց.- Ձեռքդ մի՛ մեկնիր նրան, ինչին չի հասնի, չլինելու բանին մի՛ հավատա:

Հայոց լեզու

1. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:
Աշխարհում մոտ հազար երեք հարյուր ժողովուրդ (ժողովուրդ) կա: Այդ հազարերեք հարյուր ժողովուրդները (ժողովուրդ) խոսում են մոտ երեք հազար լեզվով: Կան լեզուներ, որոնցով տարբեր ժողովուրդներ են խոսում: Օրինակ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները հիմնականում անգլերեն են խոսում, Լատինական Ամերիկայի բնակչության մեծ մասը, բացառությամբ բրազիլացիների, իսպաներեն է խոսում: Սակայն ավելի հաճախ հակառակն է լինում. մի երկրի ժողովուրդը մի քանի լեզվով (լեզու) է խոսում: Սուդանում, օրինակ, հարյուր տասնյոթ լեզու է գործածվել (գործածվել): Կոնգոյում հինգ հարյուր լեզու (լեզու) կա: Դաղստանում մոտ մեկ միլիոն մարդ է բնակվել (բնակվել), և այդտեղի մեկ միլիոն բնակիչները խոսել են (խոսել) ավելի քան վաթսուն լեզվով:

2. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:
1940 թվականից ԱՄՆ-ում գրանցվել է հազար ութ հարյուր քսանչորս հրդեհ (հրդեհ): Ամեն տարի կրակը ոչնչացնում է իննից տասը միլիոն հեկտար(հեկտար) անտառներ(անտառ): Մեկ տարում այրված փայտանյութի արժեքը կազմում է համարյա հիսուն միլիոն դոլար (դոլար): Աշխարի ամենամեծ պատկերասրահը Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժն է: Այնտեղ արվեստի ավելի քան երեք միլիոն ստեղծագործություն է(ստեղծագործություն) ցուցադրվել (ցուցադրել): Այդ թանգարանի բոլոր երեք հարյուր քսաներկու դահլիճներում (դահլիճ) հայելու համար մարդ շուրջ քսանհինգ կիլոմետր(կիլոմետր) ճամապարհ է անցնում:

3. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Այն ժամանակ Լեհաստանում ապրում էին(ապրել) հարյուր տասնինը վայրի ցլեր (ցուլ ) որոնցից(որ) չորսը պահվել են (պահվել) փորձատեսությունում , յոթը՝ կենդանաբանական այգիներում, իսկ հարյուր ութ ցլերը (ցուլ) կա՛մ արգելանոցներում են ապրել(ապրել), կա՛մ ազատ արածել են (արածել)՝ որտեղ որ պատահեր, բայց և անտառային նախարարության մշտական հսկողության տակ էր (եմ):

Իսկ առաջներում, երբ անտառի թավուտներում արածել են(արածել) ավելի քան հազար հինգ հարյուր ցլերից (ցուլ), ոչ մեկը չէր հետևում նրանց:

Միայն Ուզանդայի Մյավա թերակղզում իննսուն գետաձիներ(գետաձի) ավելի քան հարյուր խոտաճարակ խոշոր (կենդանի) են ապրում:

Հայոց լեզու

1. Գտի՛ր թվականները և պարզի՛ր, թե դրանց հետ գոյականներն ու բայերը ի՞նչ թվով են գործածվում:

Գտածոն յոթանասուն միլիոն տարվա հնություն ուներ:

Միայն տասը ամիս հետո տուփը կարելի է բացել:

Փոքրիկ հովիվը երեսուն–երեսունհինգ գառ էր պահում: Մի օր երեքը գայլի բաժին դարձավ:

Հիսուներկու շենքից տասներեքը կառուցվել է:

Տասներկու օր մնաց քարանձավում, մինչև որ անձավի մուտքը բացվեց:

Միայն մի քաղաքում Բոմբեյում, մարդիկ յոթանասուն լեզվով ու բարբառով են խոսում:

2. Թվականները գտի՛ր և պարզի՛ր, թե դրանց հետ գոյականները ո՞ր դեպքում են հոգնակի թվով գործածվում:

Միջոցառմանը հարյուր իննսունվեց երեխա մասնակցեց:

Մասնակից հարյուր իննսունվեց երեխանները նույն երգը երգեցին:

Երբեմն, սառնամանիքների ժամանակ, երկնքում երկու կամ երեք արև է երևում:

Մի անգամ, 1868թ. ապրիլի իննին, ուրալյան երկնքում միաժամանակ ութ արև երևաց: Մեկն իսկական էր, մնացած յոթ արևները կեղծ էին:

Հայոց լեզու

  • Շարադրություն գրել նախընտրած թեմայով։

Գարուն

Գարունը, ամենագեղեցիկ եղանակն է: Գարնանը ծառերը և ծաղիկները ծաղկում են: Գարնան առաջին ծաղիկը ձնծաղիկն է: Գարնան օրերը լինում են արևոտ, անձրևային, ցուրտ, տաք և այլն: Գարնանը հաջորդում է ամառը: Գարնանը նախորդում է ձմեռը:Ձմեռը ամենացուրտ եղանակն է: Իսկ ամառը ամենաշոգ: Նաև գարնանը կան հետաքրքիր տոներ:Ես սիրում եմ գարունը, քանի որ գարունը կանաչավուն և շատ գեղեցիկ եղանակ է:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1. Տեքստը փոխադրի՛ր յոթ-ութ նախադասությամբ:

Առյուծը քնած էր: Մի մուկ եկավ ու բարձրացավ նրա մարմնին, սկսեց վազվզել նրա վրայով: Առյուծը զարթնեց ու բռնեց նրան:

Հենց այն է, ուզում էր խժռել, մուկը խնդրեց.

-Բա՛ց թող ինձ, ես քո լավության տակից դուրս կգամ:

Առյուծը քահ-քահ ծիծաղեց, թե մո՞ւկը պիտի իրեն լավություն անի: Բայց մկան ինքնավստահությունը դուր եկավ, ու նրան բաց թողեց: Բայց այնպես պատահեց, որ մուկն իսկապես հատուցեց առյուծին՝ նրա կյանքը փրկելով:

Ամենահզորներն էլ կարող են փորձանքի հանդիպել: Մի օր առյուծն ընկավ որսորդների ճանկը: Նրանք առյուծին պարանով կապկպեցին ծառին: Առյուծը ցավից ու վիրավորանքից մռնչում էր: Նրա զարհուրելի ձայնն ամբողջ անտառը բռնել էր, բայց ո՞վ կմոտենար. բոլոր գազանները թաքնվել էին: Առյուծի ձայնն ընկավ մկան ականջը: Մուկը վազելով եկավ, կրծեց պարանն ու ազատեց նրան:

Երբ արդեն հեռու էին մարդկանցից, մուկն ասաց.

-Այն ժամանակ ծիծաղեցիր ինձ վրա և չհավատացիր ինձ, հիմա իմացի՛ր, որ մուկն էլ կարող է երախտահատույց լինել:

Առյուծը քնած էր: Մի մուկ եկավ ու բարձրացավ նրա մարմնին, սկսեց վազվզել նրա վրայով: Առյուծը զարթնեց ու բռնեց նրան:

-Բա՛ց թող ինձ, ես քո լավության տակից դուրս կգամ:

Առյուծը քահ-քահ ծիծաղեց, թե մո՞ւկը պիտի իրեն լավություն անի: Բայց մկան ինքնավստահությունը դուր եկավ, ու նրան բաց թողեց: Բայց այնպես պատահեց, որ մուկն իսկապես հատուցեց առյուծին՝ նրա կյանքը փրկելով:Մի օր առյուծն ընկավ որսորդների ճանկը: Նրանք առյուծին պարանով կապկպեցին ծառին:Բայց ո՞վ կմոտենար. բոլոր գազանները թաքնվել էի: Առյուծի ձայնն ընկավ մկան ականջը: Մուկը վազելով եկավ, կրծեց պարանն ու ազատեց նրան:

Երբ արդեն հեռու էին մարդկանցից, մուկն ասաց.

-Այն ժամանակ ծիծաղեցիր ինձ վրա և չհավատացիր ինձ, հիմա իմացի՛ր, որ մուկն էլ կարող է երախտահատույց լինել:

2. . Տեքստը համառոտի՛ր՝ դարձնելով այն կարճ (3-4 նախադասությունից կազմված) հաղորդում՝ ստեղծված նոր սարքի մասին: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Մարդիկ ուզում են իրենց կյանքը հեշտացնել ու հետաքրքիր դարձնել: Նրանք անընդհատ մտածում են՝ ինչպե՛ս անեն, որ իրենց անհրաժեշտ իրերը միշտ իրենց մոտ լինեն: Եվ քանի գնում, անհրաժեշտ առարկաների ցանկն ավելանում է: Ճապոնական մի ֆիրմա սկսել է գրպանի հեռուստացույց արտադրել: Տեսնո՞ւմ եք, թե ուր է հասել մարդու պահանջը: Նոր սարքն ընդամենը երեք հարյուր հիսուն գրամ է կշռում: Այսինքն՝ երկու խնձորն ավելի ծանր կարող է լինել, քան այդ հեռուստացույցը: Դա շատ փոքր մարտկոցների օգնությամբ ինը ժամ անընդմեջ կարող է աշխատել: Հարմար է, չէ՞, գրպանում այդպիսի առարկա ունենալը. էլ ոչ շտապել է պետք ու ոչ էլ հուզվել: Որտեղ էլ լինես, սիրած ֆիլմը կամ հետաքրքիր հաղորդումը կդիտես:

Մարդիկ ուզում են իրենց կյանքը հեշտացնել ու հետաքրքիր դարձնել: Ճապոնական մի ֆիրմա սկսել է գրպանի հեռուստացույց արտադրել:Որտեղ էլ լինես, սիրած ֆիլմը կամ հետաքրքիր հաղորդումը կդիտես:

3.Ըստ տրված կաղապարների՝ կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:

Թեկուզ մեկնեցի օտար երկիր .……… , այնուամենայնիվ չհամարձակվեցի խոսալ………..:

Թեպետ ճարպիկ է………………, սակայն թուլամորթ ………………….:

Չնայած որ ծարավ էի………….., բայց միևնույն է չէի խմում………………………:

Թեև դրսում լավ եղանակ էր…………………., բայց և այնպես ես պետք է դասերս վերջացնեի:……………:

Հայոց լեզու

Տեքստը վերականգնի՛ր` նախադասությունների հաջորդականությունը փոխելով:

Դոկտոր Քիփ Թոռնը Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտի առաջատար ֆիզիկոսներից է:

Մի քանի տարի առաջ գիտական աշխարհում նա մեծ իրարանցում առաջացրեց:

Նա պաշտպանեց այն վարկածը, որ ժամանակի մեքենայի կառուցումը լիովին հնարավոր է:

Նա պնդում է, որ եթե մարդը ժամանակի և տարածության «միջանցքը» մտնի, կհայտնվի նորից նույն տեղում, սակայն ավելի վաղ ժամանակակետում:

Դոկտոր Թոռնի ներկայացրած ժամանակի մեքենայի նախագծում այդ միջանցքը գտնվելու է երկու մետաղե սկավառակի միջև:

Նրանցից մեկը լույսի արագությամբ պիտի շարժվի, պտույտ գործի ու նախնական դիրքին դառնա:

Հայոց լեզու

1. Տեքստի ածականներն ըստ անհրածեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի առավել, պակաս, նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, (ա) գույն մասնիկներից):

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից խոշորը (ամենախոշորը) կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ վիթխարի շնաձուկը փոքր է-ավելի փոքր, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա սարսափելի է (նվազ սարսափելի): Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկերի դեմ պայքարի արդյունավետ (պակաս արդյունավետ) միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: Արդյունավետը քացախաթթվային պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն էլ չի հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրափորձարկված միջոցները արդյունավետ (ավելի արդյունավետ) եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի
տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):

2. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի: Ընդգծի՛ր այն ածականները, որոնք համեմատության աստիճան չեն կարող ունենալ:

Էլեկտրական օձաձուկը էլեկտրականության կենդանի կրողներից հայտնին է, բայց կան էլի 500 ձկնատեսակներ, որոնք ունեն այդ հատկությունը, թեև զգալի չափով: Էլեկտրական պարպման միջոցով այդ ձկները խլացնում են որսը և ահաբեկում վտանգավոր գիշատիչներին: Էլեկտրական պարպման հարվածային ուժը կախված է օձաձկան չափերից: Երկարը հարավամերիկյան օձաձկներն են, որոնք ունեն գրեթե երեք մետրանոց երկարություն:
Հայտնի, ավելի հայտնի, ամենահայտնի:
Զգալի, ավելի զգալի, ամենազգալի:
Էլեկտրական, ավելի էլեկտրական, ամենաէլեկտրական:
Վտանգավոր, ավելի վտանգավոր, ամենավտանգավոր:
Երկար, ավելի երկար, ամենաերկար

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1. . Փակագծերում տրված բառերը գրի՛ր որոշյալ կամ անորոշ առումով:

Երկրագնդում վայրի կենդանիների (բնաջնջում)շարունավում է: Դա (կասեցնել)-ը շատ դժվար է, թեև երևացել են մխիթարական ինչոր (նշաններ)-ն: Մարդկանց մեջ հետզհետե արթնանում է այն (միտք)-ն որ առանց կենդանիների իրենց (կյանք)անգույն ու անհրապույր կլինի: Այդ մասին կարող են ասել այն (որորդներ)-ն, որոնք (զենք)-ը փոխարինել են լուսանկարչական ապարատով: Նրանք (ուժեր)-ը ու (ժամանակ)-ն չեն խնայում, ժամեր շարունակ դարանամուտ են լինում կենդանիների կյանքից որևէ (դեպք)դիտելու համար:

Գոյականը խոսքի մեջ կարող է գործածվել որոշյալ կամ անորոշ առումով: Որոշյալ առումն արտահայտվում է որոշիչ ը կամ ն հոդերի միջոցով: Բաղաձայնով ավարտվող բառերը ը հոդն են ստանում, ձայնավորող ավարտվողները` ն: Ը հոդը կարող է նով փոխարինվել, երբ հոդն են ստանում, ձայնավորով ավարտվողները՝ ն: Ը հոդը կարող է նով փոխարինվել, երբ նրան հաջորդող բառը ձայնավորով կամ սկ,սպ, ստ, զբ, զգ, շտ, կապակցություններով է սկսվում:

2. Ընդգծված բառերն ու բառակապակցությունները փոխարինի՛ր համապատասխան ածականներով:

Օրինակ`

Երկրին մոտ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին: — Երկրամերձ տարածությունում տիեզերանավի հանդիպեցին:

Հայոց աշխարհում Արարատի դաշտի հարավում, մի հրաշքով լի ու ձեռքով չկերտված կոթող կա: Դա Արարատն է՝ երկինք սլացող,(երկնասլաց) մեկուսի լեռների զանգված՝ կոնի նմանվող (կոնանման) զույգ գագաթներով: Մասիսն ու Սիսը հանգած հրաբուխներ են: Մասիսի ժայռերով պատված (ժայռապատ) գագաթը ծածկված է հավերժական ձյունով: Սիսի գագաթի մասը նույնպես քարերով ծածկված է (քարածածկ): Լանջերը կտրտված են ճառագայթի ձև ունեցող ձորակներով ու հեղեղատներով: Լանջերին խոտով առատ (խոտառատ) արոտներ ու թփուտներ կան, ներքևի գոտում՝ այլևայլ թռչուններ ու կենդանիներ: Հնում լեռը հռչակված էր որպես արքաների որսատեղի:

Մասիսը զերծ չի մնացել բնության աղետներից: Նրա հյուսիսարևելքի լանջի խորխորատը, հայտնի «Մասյաց վիհ» անունով, որ գագաթին մոտ (մերձ) մասում ավելի քան հազար մետր խորություն ունի, առաջացել է երկրաշարժից:

Հայոց լեզու

Животные Австралии

Австралия — изолированный материк с середины мелового периода, а это примерно 40 миллионов лет назад. Поэтому и животные в Австралии удивительные: 80-90% видов в каждом классе животных — эндемики, то есть не встречаются больше нигде в мире. Прекрасный Мир составил для вас подборку интересных животных Австралии. Убедитесь и вы в их уникальности.

Ավստրալիայի կենդանիները

Ավստրալիան մեկուսացված մայրցամաք է կավճե դարաշրջանի կեսերից, որը մոտ 40 միլիոն տարի առաջ էր: Ուստի Ավստրալիայում կենդանիները զարմանալի են: Կենդանիների յուրաքանչյուր դասի տեսակների 80-90% -ը էնդեմիկ է, այսինքն ՝ դրանք աշխարհի ոչ մի այլ վայրում չեն հանդիպում:Հրաշալի աշխարհը ձեզ համար կազմել է Ավստրալիայի հետաքրքիր կենդանիների ընտրանին: Համոզվեք, որ նրանք եզակի եք:

https://prekrasnij-mir.ru/priroda/animals/zhivotnye-avstralii/
Շաքարավազի թռչող սկյուռը կաթնասուն թռչող սկյուռիկների ընտանիքից է: Դա փոքրիկ սկյուռանման կենդանի է: Նրա մարմնի երկարությունը 15-21 սմ է, քաշը `95-170 գրամ: Ակտիվ է գիշերը: Սնվում են հիմնականում էվկալիպտի և ակացիաների հյութով, նեկտարով և մրգերով, միջատներով և փոքր անողնաշարավորներով:

Հայոց լեզու

Թարգմանություն
Эту гору считают священной для армянского народа, но не многие знают, что, если смотреть на гору и границы Армении в территориальном плане, то они никак не связаны между собой. С 1921 года гора Арарат находится в Турции, но разве ее не пренадлежность к Армении дает народу не любить ее? Ее красоты воспеваются армянами постоянно и там действительно есть на что полюбоваться.

Այս լեռը հայ ժողովրդի համար սրբազան է համարվում, բայց շատերը չգիտեն, որ եթե տարածքով եք նայում սարին և Հայաստանի սահմաններին, դրանք ոչ մի կերպ կապված չեն միմյանց հետ: 1921 թվականից Արարատ լեռը գտնվում է Թուրքիայում, բայց արդյոք նրա պատկանելությունը Հայաստանինը չի՞ և ստիպու՞մ է մարդկանց չսիրել դա: Հայերն անընդհատ գովում են նրա գեղեցկությունը, և հիանալու բան իսկապես կա:

Հայոց լեզու

Դասարանում

Ընտրի՛ր վերնագրերից մեկը և գրի՛ր շարադրություն

  • Տարեմուտի մտքեր
  • Ետ մի՛ նայիր
  • Հրաշքի սպասելիս
  • Երբ մոտենում է Ամանորը

Երբ մոտենում է Ամանորը
Ամանորը կարծում եմ շատերի ամենասիրելի տոնն է։ Երբ մոտենում է ամանորը , մարդկանց տրամադրությունը ինքնըստինքյան բարձրանում է, մարդկանց մեջ մտնում են դրական լիցքեր։ Այդ օրերին ամեն ինչ տրամադրում է ժպտալուն ՝ զարդարված տներ, դպրոցներ, ամանորյա երաժշտություն, ֆիլմեր։ Ամանորին բոլորը ստանում են նվերներ, դա էլ մի մեծ պատճառ է, որպեսզի սիրենք այս տոնը։ Ամենից շատ սիրում եմ, երբ Ամանորին մնում է հինգ րոպե և թվում է, թե այդ հինգ րոպեն տևում է ավելի երկար, քան ամբողջ տարին։ Երբ Ամանորին մնում է մեկ ամիս արդեն, սկսում եմ հաշվել օրերը։ Ամանորին իմ ամենասիրելը պահը տոնածառի զարդարումն է։ Երբ տոնածառը արդեն պատրաստ է, տրամադրությունս մի քանի անգամ բարձրանում է։Ամանորը սիրելու համար պատճառներն անվերջ են։

Հայոց լեզու

1. Ուշադրությու` ն դարձրու ընդգծված գոյականների ձևերին և իմաստներին, գտի´ր
տարբերությունները:
Ա. Դերձակը հագուստ էր կարում: Բ. Դերձակը հագուստն էր կարում:
Ա. Փողոցում գիրք էր վաճառվում: Բ. Փողոցում գիրքը վաճառվում էր:

2. Գծիկները փոխարինի´ր ը կամ ն հոդով:
Ժողովուրդներ-ը տարբերվում են իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով ու սովորույթներով:
Ժողովուրդներ-ն իրենց արտաքին տեսքով, լեզվով ու սովորույթներով են տարբերվում:
Աստղադիտակ-ը դանիացի ապակեգործներ-են ստեղծել: Աստղադիտակ-ը ստեղծել են դանիացի
ապակեգործներ-ն:
Եվրոպացիներ-ը առաջին անգամ արևածաղիկ-ը տեսան մեքսիկական պրերիաներում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա-ն: Արևածաղիկ-ն առաջին անգամ եվրոպացիներ-ն տեսան մեքսիկական պրերիաներում, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա: Եվրոպացիներ-ը մեքսիկական պրերիաներում առաջին անգամ տեսան արևածաղիկ-ը, երբ հայտնագործեցին Ամերիկա-ն:
Գառնիի սյունազարդ տաճար-ը (մ.թ. 77 թվական) Միհր աստծո պատվին է ստեղծվել: Գառնիի սյունազարդ տաճար-ն ստեղծվել է (մ.թ. 77 թվական) Միհր աստծո պատվին: Միհր աստծո պատվին է ստեղծվել Գառնիի սյունազարդ տաճար-ը(մ.թ. 77 թվական): Միհր աստծո պատվին Գառնիի սյունազարդ տաճար-ն է ստեղծվել (մ.թ. 77 թվական):

Հայոց լեզու

Դասարանում

Գրաբարը դարձրու աշխարհաբար։
Ձմեռն էանց, անձրեւք անցին եւ գնացեալ մեկնեցան: Ծաղիկք երեւեցան յերկրի մերում, ժամանակ եհաս հատանելոյ, ձայն տատրակի լսելի եղեւ յերկրի մերում: Թզենի արձակեաց զբողբոջ իւր, որթք մեր ծաղկեալք ետուն զհոտս իւրեանց: Արի եկ, մերձաւոր իմ, գեղեցիկ իմ, աղաւնի իմ, եւ եկ դու: Երեւեցո ինձ զերեսս քո եւ լսելի արա ինձ զբարբառ. զի բարբառ քո քաղցր է, եւ տեսիլ քո գեղեցիկ:

Ձմեռն անցավ, անձրևներն անցան ու գնացին, մեկնեցին։ Ծաղիկները բացվեցին մեր երկրում, հասավ էտելու ժամանակը, տատրակի ձայնը լսելի եղավ մեր երկրում։ Թզենին արձակվեց իր բողբոջը, մեր ծաղկած որթերը իրենց հոտը տվեցին։ Վեր կաց արի, իմ մերձավոր, իմ գեղեցիկ, իմ աղավնի, և արի դու։ Ցույց տուր ինձ քո երեսը և արա անպես, որ լսեմ քո խոսքը որովհետև, քո խոսքը քաղցր է, և քո տեսքը գեղեցիկ։

Հայոց լեզու

Если вы вдруг оказались в Рейкьявике и у вас есть желание познакомиться поближе с исландской природой, при этом не переплачивать за экскурсии и не тратить на это несколько дней, то есть несколько мест, куда вы можете самостоятельно съездить и почувствовать всю силу исландской природы

Եթե հանկարծ հայտնվել եք Ռեյկյավիկում և ցանկություն ունեք ավելի լավ ճանաչել իսլանդական բնությունը, միևնույն ժամանակ չվճարելով էքսկուրսիայի համար և չկորցնել դրա վրա մի քանի օր անցկացնել այնտեղ, ապա կան վայրեր, որտեղ կարող եք ինքնուրույն գնալ և զգալ իսլանդական բնության ամբողջ ուժը:

Հղում https://prekrasnij-mir.ru/priroda/peshie-progulki-po-goram-islandii/

Հայոց լեզու

1․ Ընկեր, սրճարան գոյականները հոլովի´ր:
Ընկեր
Սեռական-ընկերի
Ուղղական-ընկեր
Տրական-ընկերին
Հայցական-ընկերը
Բացառական-ընկերից
Գործիական-ընկերով
Ներգոյական-ընկերում
Սրճարան
Ուղղական-սրճարան
Սեռական-սրճարանի
Տրական-սրճարանին
Հայցական-սրճարանը
Բացառական-սրճարանից
Գործիական-սրճարանով
Ներգոյական-սրճարանում
2. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝ հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:
Ընկնել ո՞ւր:
Ընկնել ձորը, ընկնել գետակի մեջ, ընկնել պատուհանից։
Հանդիպել որտե՞ղ:
Հանդիպել կինոթատրոնում, հանդիպել թանգարանում, հանդիպել սրճարանում
3․ Կազմի´ր բառակապակցություններ՝ հարցական դերանունները փոխարինելով գոյականներով:
Վերադառնալ ո՞ւր, ինչի՞ն:
Տուն, երկիր, միտք, կարծիք:
Միտք, հայելի, ջրեր, ապակի, կարծիք:
Անրադառնալ ինչի՞ն, որտե՞ղ:
Վերադառնալ տուն
Վերադառնալ երկիր
Վերադառնալ մտքին
Վերադառնալ կարծիքին
Անրադառնալ մտքին
Անրադառնալ կարծիքին
Անրադառնալ հայելուն
Անրադառնալ ջրերին
Անրադառնալ ապակուն

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք
1.Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (բացառական հոլովով):
Ընկեր, եղբայր, մարդիկ, հանդիպում, զրույց, հարցուփորձ:
Խուսափել ումի՞ց ընկերոջից, եղբորից, մարդկանցից: Խուսափել ինչի՞ց հանդիպումից, զրույցից, հարցուփորձից:
2. Հարցական դերանվան փոխարեն գրի´ր տրված գոյականները՝ պահանջված ձևով (գործիական հոլովով):
Երեխա, աշակերտներ, ընկերներ, գրականություն, մեքենա, սպորտ:
Տարվել ումո՞վ երեխայով, աշակերտներով, ընկերներով: Հետաքրքրվել ինչո՞վ գրականությամբ, մեքենայով, սպորտով:

3. Բարդ նախադասությունները կետադրի՛ր:

Երբ քարը կայծ տվեց, և կայծից վառոդը բռնկվեց, ձորերը դղրդացին ահավոր արձագանքից:

Երբ ծանոթ արտին հասավ, հենվեց հրացանին ու միտք արավ:

Քաղցած աղվեսը փչակում հաց ու միս գտավ, որ հովիվներն էին թողել:

Ալքիոնեն մի թռչնիկ է, որ մենակություն է սիրում և ապրում է ծովափին:

Մի շուն, որ ձու կուլ տալու սովորություն ուներ, մի անգամ ձվի փոխարեն խխունջ կուլ տվեց:

Արծիվը ցած սուրաց ու բռնեց այն աքաղաղին, որն ընկերոջը հաղթել ու ձայնը գլուխը գցած պարծենում էր:

Գայլը մի անգամ որոշեց փոխել իր տեսքը,որովհետև այդպես ավելի շատ որս անելու հույս ուներ:

Պատմության մեջ հայտնի են դեպքեր, երբ դատարանը հեղինակին ստիպել է ուտել իր գրած գիրքը:

Քանի որ գրքի բովանդակությունը թունավոր է, թող հեղինակն ինքը թունավորվի դրանով:

Մի անգամ երեկոյան, երբ մի քանի ժամ շարունակ երկնքում փայլեց թռչող անորոշ մի առարկա, Տոկիոյում մի անգամ մեծ

իրարանցում սկսվեց:

Նյու Յորքում պատրաստել են շատ փոքր մի սարք, որը քննելով և ձայնի դողը որսալով՝ բռնում է սուտը:

Այնքան հզոր է մոծակը, որ նույնիսկ փիղն է վախենում նրանից:

Մոլորված մարդը հանկարծ լսեց հեռվում մի կկու է կանչում ու գլխի ընկավ, ուր պիտի գնա:

Մի անգամ առյուծն ուզում էր ցուլին ուտել, բայց նրա եղջյուրներից վախենում էր:

Հայոց լեզու

1. Ընդգծված բառակապակցությունները մեկական բառերով փոխարինի՛ր:

Վանա լճի մոտ շրջանում (շրջակայքում) ընկած Ռշտունյաց լեռները հայտնի էին պղնձի, կապարի, երկաթի հանք ունեցող վայրերով (հանքավայրերով), որոնք բազմաթիվ անգամներ (բազմիցս) հիշատակվել են հայկական ձեռքով գրված գրքերում (ձեռագրերում): Բրոնզի ու երկաթի դարերի շրջաններից (դարաշրջաններից) սկսած՝ հայկական լեռնոտ աշխարհում (լեռնաշխարհում) արդյունահանվում ու ձուլվում էին տարբեր մետաղներ, որը պատճառ էր դառնում, որ հանվող նյութերի անունները դառնային տեղերի անուններ:

Հետագայում հնէաբանությամբ զբաղվող գիտնականներն (հնագետները) ու երկրաբանությամբ զբաղվողները (երկրաբանները)այդ անվանումների միջոցով հայտնաբերում էին լեռներում գտնվող լքված փորված տեղեր (փոսեր) ու մետաղ ձուլելու տեղեր (ձուլարաններ):

2. Փակագծում տրված բառերը դի՛ր պահանջվող թվով:

Սպիտակ արագիլը ( արագիլ
աշխարհում (աշխարհ) շատ տարածված թռչուն (թռչուն) է: Հայաստանում շատ է հանդիպում Եղեգնաձորի, Վայքի և Աշոցքի շրջաններում (շրջան): Չվող թռչուններ (թռչուն) են՝ կտուցներն (կտուց) ու ոտքերը (ոտք)՝ վառ կարմիր: Բնակվում են զույգերով (զույգ) ու գաղութներով (գաղութ): Բները (բույն) տեղադրում են շենքերի (շենք) տանիքներին (տանիք), մետաղյա կամ բետոնե բարձր սյուներին (սյուն) և նման այլ տեղերում (տեղ): Մարդիկ (մարդ) սիրում են նրանց թռիչքի (թռիչք) հանգստությունը (հանգստություն), թևերի (թև) խոր թափահարումը (թափահարում):

3. Բառակապակցությունների բառերն արտահայտի՛ր բառերով:

մարդկանց հավաքական ամբողջություն (շատ մարդիկ միասին) – ժողովուրդ, ամբոխ
աշակերտների ամբողջություն — դասարան
զինվորների ամբողջություն – զորք
շատ դեղեր – դեղորայք
ծնողներն ու զավակները միասին – ընտանիք
ուսանողների ամբողջություն – ուսանողություն

Հայոց լեզու

Դասարանում

Ընտրի՛ր վերնագրերից մեկը, գրի՛ր շարադրություն

  • Անձրևից հետո

  • Մենք 21-րդ դարում ենք ապրում

  • Ապագան սկսվում է այսօր

  • Հասարակական կարծիքը նաև սխալ է լինում

  • Արվեստի ազդեցությունը մարդու վրա

    Անձրեցից հետո

Սիրում եմ աշնային ու գարնանային գիշերների անձրևը` փոփոխական, երբեմն սպասված, հաճելի, լուսնային, հանգստացնող, ցուրտ, երկարատև, մտածելու տեղիք տվող անձրևը: Սրա հետևանքը երևում է առավոտյան, երբ պատուհանից նայում ու տեսնում եմ ինչ-որ ջրափոսեր, որոնք ցամաքում են մի քանի օրվա ընթացքում: Իսկ մինչ այդ ինչքան ուզում ես ման արի ջրերի միջով (սիրածս «մասնագիտությունն» է): Ոչ ոք քեզ ոչինչ չի ասի, որովհետև այդ «ասողն» էլ է ստիպված քայլում նույն տարածքով: Երբ անձրև է գալիս իր հետ բերում է բոլորի մուսան: Ու բոլորը սկսում են ստեղծագործել հենց այն ժամանակ, երբ անձրև է գալիս: Այդ սովորությունը, կարծում եմ` ինձ չի վերաբերում, բայց ծանոթներիցս շատերն են ասել այդ մասին:

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

1.Տրված գոյականները դարձնել հոգնակի

Բոլոր նավապետներն էլ երազում են չբացահայտված կղզիներ գտնել:

Մեզ ասացին,որ բոլոր ժամացուցները հետ են ընկել,ու ոչ մեկը նույն ժամը ույց չի տալիս:

Ասում են,որ շնաձկներին արյան հոտն է հրապուրում:

Այդ տարածքում աշխատող կետորսները հետևում էին կետին ու վախենում էին, թե ևս մեկին այնուամենայնիվ կվնասի:

Ցուցադրվող հրացաններն այդ նույն զինագործի որդիներն ու թոռներն էին սարքել:

2.Տրված տեքստում ընդգծի´ր այն գոյականները, որոնք հոգնակի պիտի լինեն

Հայաստանում հանդիպում է նաև արագիլների սև տեսակը, որի փետրավորումը սև է, որովայնները`սպիտակ, կտուցներն ու ոտքերը` կարմիր է: Հանդիպում է Իջևանի շրջանի անտառներում: Չափազանց հազվագույտ չվող թռչուններն Բնադրում են ծառերի վրա, գետի հովիտներում և ճահճուտներում: Խուսափում է մարդկանցից և մարդկային շինություններից, նախընտրում է անտառի խուլ անկյունները: Չափազանց զգույշ թռչուններ են:Որպես սակավաթիվ տեսակներ՝ պահպանվում են օրենքով:

3.Ա և Բ շարքի գոյականները համեմատի´ր և գրի´ր դրանց նմանությունների և տարբերությունների մասին

Ա.Ծաղիկ, ծառ, կենդանի, մարդ:

Բ.Վարդ, շուշան, մեխակ, զանգակ, նարգիզ, ընկուզենի, թթենի, բարդի, կեչի, թխկի, գայլ, աղվես, ավանակ, շուն, ուղտ, պատանի, օդաչու, հողագործ, ջրվոր, հնոցապան

Ա֊ում ընդհանուր անունն է

Բ֊ում տեսակները

Հայոց լեզու

Փակագծում տրված բառերից և բառակապակցություններից նախադասության մտքին համապատասխանող գոյականներ ստացի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն: Եֆրեմովի «Անդրոմեդի միգամածությունը» ֆանտաստիկական վեպում պատմում է մի խումբ տիեզերագնացների (տիեզերք գնալ) հեռավոր միջաստղային ճանապարհորդության (ճանապարհորդել) մասին: Նրանց աստղաթիռի արագությունը (արագ) շատ մոտ է լույսի արագությանը (արագ), և ժամանակն երկրայինի համեմատությամբ (համեմատել) շատ դանդաղ է շարժվում: Տիեզերագնացները գալակտիկայի ամենահեռավոր շրջաններին հասնելու առաջադրանք (առաջադրել) ունեն: Պիտի հասնեն այն աստղին, որի մոլորակներից (մոլորել) մեկի վրա, ըստ որոշ ենթադրությունների (ենթադրել) մեզ նման մարդիկ են բնակվում: Ինչպիսի՜ն կլինի ամբողջ մարդկության ցնծությունը (ցնծալ), երբ նրանք վերադառնան ու այլ աշխարհի մարդկանցից ողջույն բերեն:
2. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր փակագծում տրված բառերից կազմված համապատասխան գոյականներով: «Քավության նոխազ» արտահայտությունը (ի՞նչը, արտահայտել) հին հրեաների կրոնական մի սովորույթից (ինչի՞ց, սովորել) է առաջացել: Տարին մի անգամ հրեաները երկու այծ էին բռնում, որոնցից մեկին էին միայն զոհում: Մյուսի վրա մարդիկ հերթականությամբ (ինչպե՞ս, հերթական) դնում էին ձեռքերն ու դրանով իբր իրենց մեղքերը բարդում նրա վրա: Հետո այդ այծին ազատություն (ի՞նչ, ազատ) էին տալիս: Հիմա «Քավության («ինչի՞, քավել) նոխազ» անվանում են այն մարդկանց, որոնք իրենց վրա են վերցնում ուրիշի մեղքերը, ստիպված են լինում պատասխան տալ ուրիշ արարքների (ինչի՞, անել) համար:
3. Գրի՛ր շարադրություն ,,Մարդը և հասարակությունը,, վերնագրով:
Մարդը և հասարակությունը
Մարդը հասարակության մի մասնիկ է:Մարդը իր ծննդյան օրից մինչև կյանքի վերջ, ապրում է հասարակության մեջ և շփվում է մարդկանց հետ: Մարդկանց մեծամասնությունը, ինչ որ քայլ անելուց առաջ հաշվի է առնում՝ հասարակության կարծիքը, իսկ փոքրամասնությունը դրան ուշադրություն չի դարձնում:Հասարակությունը կարող է ազդել մարդու կարծիքի, ապրելակերպի և հոգեբանության վրա:

Հայոց լեզու

Յուրաքանչյուր բառի իմաստն արտահայտի՛ր բառակապակցությամբ. գտի՛ր երկու խմբի բառերի նմանությունն ու տարբերությունը:

Ա. Դասագիրք-դասերի համար գիրք, հեռագիր-ռադիո և էլեկտրական կապի միջոց, արոտավայր-խոտավետ տեղ, լրագիր-Մեծ թերթերի ձևով պարբերական հրատարակություն, ծառաբուն-ծառի բուն, մրգաջուր-մրգից քամված հյութ, մրջնաբույն-մրջյունների բույն, ծաղկեփունջ-քաղած ու կապած ծաղիկների փունջ, միջնապատ-երկու տների միջին՝ պատ:

Բ. Վիպագիր-վեպ գրող, մեծատուն-հարուստ, զինակիր-զենք ունեցող, ժամացույց-ժամ ցույցվտվող սարք, կողմնացույց-աշխարհի կողմեր ցույց տվող սարք, երգահան- երգեր ստեղծագործող, քարահատ-քարահատներ, պատմագիր-պատմություն գրող, քանդակագործ-քանդակագործական պատկերներ պատրաստող արվեստագետ:

Նման են նրանով, որ՝ բոլոր բառերը եզակի թիվ էին:

2. Երկու խմբի գոյականների հոգնակին կազմի´ր և օրինաչափությունը բացահայտի´ր:
Օրինակ` Դասագիրք- դասագրքեր, վիպագիր- վիպագրեր:
Ա. Դասագիրք-դասագրքեր, հեռագիր-հեռագրեր, արոտավայր-արոտավայրեր, լրագիր-լրագրեր, ծառաբուն-ծառաբներ, մրգաջուր-մրգաջրեր, մրջնաբույն-մրջնաբներ, ծաղկեփունջ-ծաղկեփնջեր, միջնապատ-միջնապատեր:

Բ. Վիպագիր-վիպագիրներ, մեծատուն-մեծատներ, զինակիր-զիրնակիրներ, ժամացույց-ժամացույցներ, կողմնացույց-կողմնացույցներ, երգահան-երգահաններ, քարահատ-քարահատներ, պատմագիր-պատմագրեր, քանդկագործ-քանդակագործներ:

3. Փակագծում տրված բառերը դարձրո´ւ հոգնակի և գրի´ր կետերի փոխարեն:
Ամերիկացի վիճակագրերը (վիճակագիր) պարզել են, որ օրվա ընթացքում ամենաշատը քայլում են անասնապահներն (անասնապահ) ու հողագործները (հողագործ): Երկրորդ տեղում գյուղական նամակատարներն (նամակատար) են: Հաջորդը մատուցողներն (մատուցող) ու բուժքույրերն (բուժքույր) են: Նրանցից զգալիորեն քիչ են քայլում ոստիկանները (ոստիկան), հետախույզներն (հետախույզ) ու պահակները (պահակ): Ամենից քիչ քայլում են նահանգապետերն (նահանգապետ) ու նախարարները (նախարար):

Գրականություն

Տնային աշխատանք

Վիլյամ Սարոյան ,,Հայն ու հայը,,,

Վերլուծի՛ր հատվածները

1. Դուք անգամ չեք պատկերացնի, որքան լավ է հայի համար հանդիպումը մի ուրիշ հայի` աշխարհի կորածմոլորած մի անկյունում, այն էլ գարեջրատանը, մի տեղ, ուր մարդիկ խմում են: Մե¯զ ինչ, թե գարեջուրն անհամ է, և մե¯զ ինչ անգամ բռնապետությունները: Դրանք այդպես են ու այդպես էլ պիտի լինեն: Աշխարհում կան բաներ, որ փոխելն անկարելի է:

Օտարության մեջ հայը հային հարազատ է զգում:

2. Մեր ցեղը զարմանալի մի ցեղ է, և ես ճամփա եմ ընկել Հայաստանը գտնելու: Ցավում եմ, ձեզ տխրեցնելու եմ, պարոնա°յք, բայց պիտի ասեմ, որ Հայաստան չկա:

Փոքր Ասիայում կա մի փոքր հողակտոր, այնտեղ հովիտներ են, լեռներ, լճեր ու քաղաքներ են, աշխարհի ուրիշ վայրերից պակաս չեն, բայց Հայաստանն այդ չէ, պարոնա°յք: Ես կսկիծով եմ ասում, բայց չկա Հայաստան, պարոնա°յք, կան միայն մարդիկ, որ այս աշխարհում ապրում են որպես իրենց երկրում: Եվ Ամերիկա էլ չկա, պարոնա°յք, Անգլիա էլ չկա, Ֆրանսիա էլ չկա, Իտալիա էլ չկա, միայն մարդկանց երկիրը կա, պարոնա°յք:

Մարդկային կյանքը ավելի կարևոր է, քան՝ հողը:
3. Կործանեցե՛ք Հայաստանը, տեսե՛ք` կկարողանաք: Իրենց տներից քշեցե՛ք անապատ, մի°մոռացեք ձեռքներից խլել ճամփի հացն ու ջրի վերջին ումպը, կրակի՛ տվեք իրենց ու իրենց Աստծու տները: Տեսե՛ք` նրանք դարձյալ պիտի չապրեն: Տեսե՛ք` ցեղը դարձյալ պիտի չհառնի, երբ նրանցից երկուսը քսան տարի հետո հանդիպեն ու ծիծաղեն իրենց մայրենի լեզվով:

Հայն անպարտելի է:Մենք եղել ենք կանք ու կլինենք

Քո կարծիքը գրի՛ր պատմվածքի վերաբերյալ , ի՞նչ կարևոր միտք կամ մտքեր է փոխանցում մեզ հեղինակը:

Հեղինակը մեզ ուզում էր հասկացներ, որ կյանքից կարևոր բան չկա, կապ չունի, որտեղ ես հայը հային բարեկամ է և հայն անպարտելի է:

Հայոց լեզու

Յուրաքանչյուր շարքի չորս բառերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն, որ նույն շարքի բառը չունի:

ա) վանք բ) հարսնացու գ) Հովհաննես դ) կապիկ

Թումանյան

անտառ տիեզերագնաց Թբիլիսի տեր

գայլ եղբայր Լուսաստղ սարսափ

Երեխա գիտնական մոլորակ կամուրջ

թփուտ առնետ «Ջութակ և սրինգ» երեխա

2. Տրված գոյականները երկու խմբի բաժանի´ր:

Մարմին, մշակույթներ, նյութեր, շարժում, ժամանակ, մարմիններ, ճանապարհ, օրացույցներ, դաշտ, շարժումներ, նյութ, դաշտեր, մշակույթ, ճանապարհներ, ժամանակներ, օրացույց:

Եզակի, հոգնակի։

3. Տրված գոյականները դարձրո´ւ հոգնակի և բացատրի´ր օրինաչափությունները:

Ա. Ձև, արտ, հարց, սարք, զենք, դեզ, օր:

Ձևեր, արտեր, հարցեր, զենքեր, դեզեր, օրեր։

Ա խմբում բոլորին ավելացրեցի եր վերջավորությունը։

Բ. Երկիր, տարի, գնացք, նվեր, վայրկյան, ուղևոր:

Երկիրներ, տարիներ, գնացքներ, նվերներ, վայրկյաններ, ուղևորներ։

Բ խմբում բոլորին ավելացրեցի ներ վերջածանցը։

Գ. Թոռ, դուռ, մուկ, ձուկ, լեռ, բեռ:

Թոռներ, դռներ, մկներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ։

Գ խմբում բոլորին ավելացրեցի ներ վարջածանցը։

Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:

Աստղեր, արկղեր, վագրեր, անգղեր, սանրեր։

Դ խմբում բոլորին ավելացրեցի եր վերջածանցը։

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

Ճանաչո՞ւմ ենք կրթահամալիրը: Պատրաստել հարցեր կրթահամալիրի վերաբերյալ:

  • Որքա՞ն դպրոց կա կրթահամալիրում։
  • Ե՞րբ է հիմնադրվել Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրը:
  • Ո՞վ է հիմնադրել կրթահամալիրը: